أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
404
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
دهم و ترا ذكرى و ياد كردى باشد كه از آن باز گويند و ذكر تو كنند ، موسى عليه السّلام از خضر قبول كرد هم بر آن شرط برفتند . [ سوره الكهف ( 18 ) : آيات 71 تا 76 ] فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً ( 71 ) قالَ أَ لَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً ( 72 ) قالَ لا تُؤاخِذْنِي بِما نَسِيتُ وَ لا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْراً ( 73 ) فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا لَقِيا غُلاماً فَقَتَلَهُ قالَ أَ قَتَلْتَ نَفْساً زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً ( 74 ) قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً ( 75 ) قالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَها فَلا تُصاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْراً ( 76 ) ايشان از آنجا كه بودند برفتند تا بكنار دريا رسيدند كشتئى ديدند خواستند تا در كشتى نشينند أصحاب كشتى رها نكردند گفتند : نبايد تا اينان دزدان باشند دگر باره چون در ايشان نگاه كردند گفتند : اينان سيماى صالحان دارند ايشان را در كشتى نشاندند . بعضى از مفسّران گفتهاند كه : صاحب كشتى خضر را شناخت و تقرّب كرد و ايشان را بىاجرت در كشتى نشاند چون هر دو در كشتى نشستند و كشتى در ميانهء دريا رسيد خضر عليه السّلام تبرى برداشت و لوحى از الواح كشتى بشكست آب در كشتى آمد ، موسى عليه السّلام چون جنان ديد صبر نتوانست كردن گفت : اين كشتى بشكستى و خراب كردى تا اهل او غرقه شوند و ايشان را غرقه گردانى « 1 » ؟ ! [ لَقَدْ جِئْتَ ] كارى منكر آوردى و فعلى عجب كردى ؟ ! كارى كردى كه ظاهرش منكر است و آن غرقه شدن أهل كشتيست و باطنش ما را معلوم نيست ، گفتند : خضر عليه السّلام چند جاى كشتى را سوراخ كرد و موسى عليه السّلام جامه در وى مىآكند و بخرقه و قير و آلات لازم ديگر آن را اصلاح ميكرد و گفتند :
--> ( 1 ) - اشاره باختلاف در قرائت صيغهء [ تغرق ] است ؛ أبو الفتوح ( ره ) گفته : « [ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها ] بشكستى اين كشتى تا اهل آن غرق شوند ؛ كوفيان خواندند مگر عاصم [ ليغرق أهلها ] بياء و فتح او و كسر راء و رفع أهل چنان كه فعل مسند باشد با اهل ، و باقى خواندند [ لِتُغْرِقَ ] بضمّ تاء و كسر راء و نصب اهل از اغراق چنان كه فعل خضر را باشد و اهل منصوب باشد بر وقوع الفعل عليه ؛ گفت : اين كشتى بشكستى تا اهلش را غرق كنى ؟ ! » .