و اين هر دو معنى مانع باشد از نسخ و نسخ قول حسن بصرى است و قتاده ، آنگه گفت : و اگر خواهند كه : بفريبند ترا بنى قريظه باظهار صلح و « خديعه » اظهار امرى مرغوب بود براى حصول مراد خود بابطال خلاف آن ، چون فريب تو خواهند تو از آن انديشه مكن و دل تنگ مدار كه خداى تعالى ترا بس است و اوست كه ترا مؤيّد گردانيد و نصرت داد به يارى و نصرت خود و متابعت مؤمنان و جمع ميان دلهاى ايشان ، اگر تو هرچه در زمين است بر آن خرج ميكردى تا در ميان ايشان الفتى اندازى و جمع آرى نتوانستى ميان دلهاى ايشان جمع كردن و ليكن خداى تعالى ميان دلهاى ايشان جمع كرد و الفت داد و اين آن عداوت است كه ميان اوس و خزرج بود « 1 » خداى تعالى ببركت رسول صلّى اللّه عليه و آله برداشت آن را از ميان مؤمنان باسلام ، و مودّت و محبّت در ميان ايشان پديد آورد چنان كه همچون برادران يكديگر شدند چنان كه فرمود : فأصبحتم بنعمته إخوانا ، و اوست آن خدائى كه عزيز و غالب است محكم كار و نيكوكار است . [ سوره الأنفال ( 8 ) : آيات 64 تا 66 ] يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ( 64 ) يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ ( 65 ) الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ ( 66 ) حقّ سبحانه و تعالى خطاب مىكند و دلخوشى ميدهد رسول خود را و ميگويد : اى پيغمبر با قدر و منزلت خداى تعالى ترا بس است و آن مؤمنان كه تابع و پيرو تواند اگر ديگران ترا فرو گذارند ترا هيچ زيانى نباشد در تفسير اهل البيت است كه مراد به اين آيت امير المؤمنين على عليه السّلام است و ظواهر اخبار و سير شاهد اين قول است براى آنكه مستفاد ازين آيت نصرت است و آن نصرت كه بعد از تأييد اللّه تعالى رسول را از امير المؤمنين على بود از كسى ديگر نبود پس بديع و بعيد نباشد كه اين آيت خاصّ باشد به او ،

--> ( 1 ) در تفسير ابو الفتوح : « كه ميان اوس و خزرج بود در وقعهء سمير و طالب » .