سيد أحمد صفائي

مقدمة 5

هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي )

شيوه اى جديد وبي سابقه بيان مىكرد ودر اثبات خداوند جهان وصفات جمال وجلال أو استدلالهاى نوين به كار مىبرد . به ديگر سخن ، هشام از لحاظ استدلال ومنطق روشى تازه برگزيده بود . در مناظره ومجادله وبحث آزاد بي نظير بود . دانشمندان ومتخصصان اين فن أو را به استادى قبول داشتند واز مناظره با أو بيمناك بودند . يحيى بن خالد برمكى وزير هارون الرشيد مجالس بحث آزاد ومناظره در مسائل كلامي تشكيل مىداد كه رياست آن را هشام بر عهده داشت . گاهى اتفاق مىافتاد دانشمندى بنام ، كه هشام را نديده بود در مناظره اى شكست مىخورد واز شكست خود حدس مىزد كه طرف مناظره أو هشام بن الحكم است . كتاب حاضر ، تا آنجا كه ما اطلاع داريم ، جامع ترين وكامل ترين كتاب ونوشته درباره هشام بن الحكم است . كتاب شامل سه بخش است : بخش أول درباره زندگانى وشخصيت هشام بن الحكم است . در اين بخش علاوة بر سر گذشت هشام ، از منطق وعقايد أو درباره مسائل مختلف كلامي وفلسفي بحث شده است . ونيز در همين بخش ، دفاعى مستدل ورسا از هشام به عمل آمده وطي آن به انتقادات واتهامات وارد بر أو پاسخ داده شده است . بخش دوم كتاب مربوط به مناظرات هشام بن الحكم است كه بخشي بسيار جالب وآموزنده است . در اين بخش 8 مناظره با اشخاص مختلف در مسائل كلامي آمده كه شيوه استدلال أو را در مناظره وبحث آزاد با ملحدان ومنافقان به خوبى نشان مىدهد . بخش سوم شامل رواياتى است كه هشام بن الحكم از امام نقل كرده است كه بيشتر آنها مربوط به أصول عقايد است . اين بخش تقريبا نيمى از كتاب را تشكيل مىدهد . كتاب داراى زير نويس هاى فراوان وسودمندى است كه بيشتر مربوط به ترجمه وشرح حال بزرگان اسلام است كه نام آنان در متن كتاب آمده است . فهرست هاى متعدد تحليلي وألفبائي ، دسترسى به مطالب كتاب را آسان كرده است . كتاب هشام بن الحكم تنها يك شرح حال ( بيوگرافى ) نيست بلكه يك كتاب علمي كلامي است كه أصول عقايد شيعه را با منطق واستدلالي جالب كه همان منطق وحى ومعصومين است اثبات مىكند وحتى در رد فلسفه ماديت دلايلى نيرومند در آن مىتوان يافت . كتاب كه به زبانى نسبتا ساده نوشته شده است هم دانشمندان فلسفه و