سيد أحمد صفائي

39

هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي )

هشام - در صورتي كه يكى از آن دو هر چيزى را براي تو مىافريند چه انتظار واميدى از دو خدا دارى ؟ ! ملحد - قبل از تو هيچ كس با من چنين سخن نگفته واين طور استدلال بر توحيد نكرده بود ( ضحى الاسلام جلد 3 صفحه 268 ) . چنان كه ملاحظه مىفرماييد اين بيان وبرهان ساده از قدرت بيان " هشام بن الحكم " حكايت مىكند . برهان تمانع را كه دانشمندان در اطرافش سخنان بسيار گفته وبه طرق عديده تقرير كرده اند به صورتي ساده وطرزى جالب بيان كرده كه طرف را مجذوب وقانع كرده وراههاى بحث وانتقاد را بر أو بسته است . ( 3 ) عقيدة هشام بن الحكم راجع به صفات جلال وجمال خداوند جهان آفرين عقيدة " هشام بن الحكم " در صفات ثبوتية وصفات سلبيه خداوند جهان مطابق عقيدة پيشوايان ديني وى يعنى " امام صادق " و " امام كاظم " ( ع ) مى باشد ومنطق ايشان راجع به صفات خداوند حد وسط بين تعطيل وتشبيه مىباشد وساحت " هشام بن الحكم " از عقيدة حلول واتحاد وتجسيم منزه است وجز اين هر چه بوى نسبت دهند افترا وساختگى است . ونكته‌اى كه قابل توجه است اين است كه منبع ومصدر نسبتهاى ناروا كتبي است كه مؤلفين آنها نظر باحساسات مذهبي محكوم به حس بدبينى نسبت به هشام بن الحكم بوده اند وكليه آراء وعقايد هشام را به نظر عيب جوئى نقل كرده اند چنان كه أستاذ " احمد امين " در كتاب " ضحى الاسلامش " در صفحه 269 جلد سوم مىگويد " جاحظ نظر به غيرتى كه نسبت به معتزله داشت بر " هشام بن الحكم " خشمگين بود وبدين جهت بعنوان اعتراض بر وى مىتاخت وعقيدة أو را انتقاد مىكرد " واز مؤلفات وكتب " هشام بن الحكم " هم در اثر شدت تقيه واختناق چيزى در دست نيست كه اعتراف خودش اين نسبتها را تأييد كند .