شنيده أم شما داراى اطلاعات وسيعى مىباشيد وقادر به پاسخ هر گونه پرسشى راجع به هر موضوعي هستيد ، شرفياب شدم كه با شما مناظره كنم . فرمود در چه موضوعي مىخواهى مناظره كنى ؟ عرض كرد راجع به اعراب وحركات وسكون قرآن ( علم - القراءة ) مىخواهم از شما بپرسم . امام ( ع ) بحمران بن أعين ( 1 ) توجه نموده فرمود با اين مرد راجع به اين موضوع مناظره كن . مرد شامي عرض كرد مىخواهم با شخص شما مناظره كنم نه با حمران ، فرمود أو از طرف من صحبت مىكند اگر در مناظره بحمران غالب شوى بر من غلبه يافته‌اى . شامي به اندازه اى با حمران گفت وشنود نمود وپرسش كرد وپاسخ شنيد كه خسته شد . امام فرمود چگونه ديدى حمران را ؟ عرض كرد أو را مرد دانشمند وبينائى يافتم از هر چه پرسش كردم پاسخ قانع كننده شنيدم . سپس امام به حمران فرمود تو از شامي پرسش كن حمران به امر امام مشغول سؤال ومناظره با شامي شد شامي در مدت كوتاهى محكوم وساكت شد پس از آن عرض كرد مىخواهم با شما در علم عربيت مباحثه كنم فرمود با " أبان بن تغلب " ( 2 ) مباحثه كن . بحث بين شامي

--> ( 1 ) حمران ابن أعين شيبانى برادر زرارة بن أعين از بزرگان مشايخ شيعه كه در فضيلت وبرترى آنان شك وترديدى نيست مىباشد أو يكى از قراء قرآن بوده ونام وى در عداد قراء برده مىشود ومىگويند حمزه كه يكى از قراء سبعه است از شاگردان حمران بوده ودليل تخصص أو در علم قرائت اين است كه امام براي مناظره شامي ، راجع به قرائت قرآن أو را انتخاب كرد . وبه عقيدة بعضي از دانشمندان علم رجال ، زين العابدين علي بن حسين ( ع ) را ملاقاة واز محضر مقدسش درك فيض نموده است واز حواريين حضرت باقر وحضرت صادق ( ع ) شمرده مىشود ، علاوة بر علوم ديني در علم نحو ولغت مهارت داشته واخبار وارده در كتب رجال وآثار أئمة أطهار ( ع ) در مدح وى متواتر است واز آن اخبار چنين استفاده مىشود كه در جلالت قدر بر زراره فزونى دارد واز وكلاء امام بوده است واين روايت بطريق عديده نقل شده كه امام فرمود حمران از شيعيان سابق ماست كه هرگز انحراف وارتداد ندارد حمران از أهل بهشت است . ( 2 ) أبان بن تغلب بن رياح بن سعيد بكرى جريرى دانشمندى است كه در علم تفسير حديث - فقه - لغت - علم القراءة قرآن ودلائل آن پيشواى أهل زمان خود بوده سى هزار حديث از حضرت صادق حفظ داشته وتصنيفات بسيارى دارد مانند تفسير غرائب القرآن - كتاب فضائل - كتاب أحوال صفين . خدمت حضرت زين العابدين وباقر العلوم وحضرت صادق ( ع ) رسيده ومورد عنايت ولطف مخصوص ايشان بوده حضرت باقر ( ع ) به أو مىفرمود در مسجد مدينه بنشين وبراي مردم فتوى ده كه دوست دارم در ميان شيعه من مانند تو را ببينند . امام ششم ( ع ) بابان بسيار علاقمند بود هر گاه خدمت امام مىرسيد امر مىفرمود براي ابان وساده مى انداختند وبا وى مصافحه ومعانقه وأحوال پرسى مىكرد واحترام بسيار درباره أو معمول مىداشت هر گاه به مدينه وارد مىشد مردم براي استماع حديث واستفاده از بيانات أو جايگاه مخصوص پيغمبر را در مسجد براي أو خالى مىكردند وبه قدرى جمعيت در مسجد ازدحام مىكرد كه جاى خالى باقي نمىماند . در زمان امام ششم جهان را بدرود گفت چون خبر فوتش به آن امام رسيد بر أو رحمت فرستاد وسوگند ياد كرد كه مرگ ابان دل مرا به درد آورد . فوتش در سال 141 هجرى اتفاق افتاد وحضرت صادق از مرگش خبر داده بود . در جلالت قدر " ابان " گواهى مخالفين سند پر ارزشى است إبراهيم نخعى كه از علماى عامه است درباره أو مىگويد " كان ابان ( ره ) مقدما في كل فن من العلم في القرآن والفقه والحديث والأدب واللغة والنحو " ابان در هر فنى از فنون علم از علم قرآن - حديث - أدبيات - لغت - نحو بر همه تقدم وپيشوائى داشت . ذهبي در كتاب ميزان الاعتدال در حق ابان مىگويد " شيعي صلد لكنه صدوق " ابان شيعه محكم است لكن بسيار راستگو است . تنقيح المقال