بر مكلّفان واجب كرد و آنگه بر سبيل اجمال مؤمنان را بر آن عطف كرد همه در ولايت طمع كردند چون گفت كه : [ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ ] كاهل نمازان طمع ببريدند و نماز كنندگان طمع در بستند چون گفت : [ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ ] آنان كه زكات ندادند طمع برداشتند زكات دهندگان در طمع افتادند ، چون گفت : [ وَ هُمْ راكِعُونَ ] همهء جهان طمع بريدند مگر امير المؤمنين على عليه السّلام كه او اين اوصاف را جامع بود و نشايد كه مراد به « راكع » در آيت خاضع و خاشع باشد از بهر آنكه عرف شرع ناسخ عرف استعمال است چنان كه عرف استعمال ناسخ عرف وضع است و نيز خاشع را راكع بر سبيل تشبيه گويند از آن سبب كه در ركوع خضوع و خشوع است نبينى كه اگر كسى غيرى را تواضع خواهد كرد پشت خم گرداند و تا حقيقت باشد بر مجاز حمل نتوان كرد و اگرچه [ وَ الَّذِينَ آمَنُوا ] تا بقوله [ وَ هُمْ راكِعُونَ ] جمع است مراد امير المؤمنين است و عرب عبارت كنند بلفظ جمع از مفرد بر سبيل تفخيم و تعظيم و اين در قرآن و كلام عرب بسيار است « 1 » و روا بود كه مراد او باشد و فرزندانش اگرچه فرزندانش را اين اتّفاق نيفتاد از بهر آنكه مناقب و مآثر پدران مناقب و مآثر فرزندان باشد نبينى كه خداى تعالى نعمتى كه با اسلاف جهودان كرده بود بنعمت بر فرزندان شمرد گفت : « يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ » ( الى قوله ) « وَ إِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ ، الآيات » و آنچه پدران كردند بتعيير با فرزندان حواله كرد از گوساله پرستيدن و در روز شنبه ماهى گرفتن و غير آن و مراد به « زكات » در آيت زكات سنّت است كه آن را صدقه خوانند و زكات بمعنى صدقه و صدقه بمعنى زكات آمده است و اينكه انگشت برداشت تا سائل انگشترى از انگشت او بگرفت فعل بسيار نباشد تا نماز بدان باطل شود عجب از دشمنان او كه آنچه مناقب او باشد بر مطاعن حمل كنند و مطاعن ديگران بر مناقب حمل كنند رسول خداى نماز

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح گفته : ( ج 2 ص 178 س 12 ) « عرب عبارت كنند بلفظ جمع از يكى بر سبيل تفخيم و تعظيم چنان كه فرمود : نحن نزلنا الذكروانا له لحافظون ، و قوله تعالى : رب ارجعونى ، و قوله : و علمنا منطق الطير ، و قوله الذين قال لهم الناس ان الناس قد جمعوا لكم ، و خلاف نيست كه مراد به « ناس » اول نعيم مسعود است و بلفظ دويم ابو سفيان و قوله : ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس يعنى رسول اللّه و نظائر اين در قرآن بسيار است » .