أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

32

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

خداى تعالى اين آيت فرستاد و نهى كرد مؤمنان را از آنكه با كافران دوستى كنند و گفت كه : نبايد كه مؤمنان كافرانرا بدوستان خود گيرند از جز مؤمنان ، از كافران تبرّا مىبايد كردن بايشان چگونه تولّا كنند . . . ! چون دوست يكى باشد با دشمن او دوست نبايد بودن و هر كه اين كند يعنى با كافران دوستى كند از خداى و از دين خداى در هيچ نباشد و آن از دوستى خداى دور بود ، آنكس كه با دشمن خداى دوستى كند الّا كه از ايشان ترسيد و تقيّه كنيد و اين آن وقت باشد كه كافران را قوّتى باشد و مسلمانان را ضعفى آنگه اظهار مودّت و موافقت كنند و با ايشان بسازند براى دفع مضرّت چنان كه عمار ياسر كرد از صحابه و غير او تا خداى تعالى در حقّ او آيت فرستاد ؛ الّا من أكره و قلبه مطمئنّ بالايمان ، و مخالفانرا بر تقيّهء اهل شيعه هيچ طعن نرسد از بهر آنكه فرمان خداى درين آيت به دو ناطق است و اين از جملهء واجبات عقلى است و صحابهء رسول تقيّه كرده‌اند و صادق عليه السّلام را از تقيّه پرسيدند ؟ - گفت : التقيّة دينى و دين آبائى ؛ تقيّه دين من و دين پدران من است ، و از پدران او يكى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است مخالف دين ايشان همانا نيكو نباشد ابن المسيّب روايت كرد كه : مردى بنزديك رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمد و گفت : يا رسول اللّه بفرياد من رس كه من هلاك شدم ، گفت : چه كردى ؟ - گفت : قريش مرا بگرفتند و عذاب كردند و گفتند كه : ترا ناسزا گويم من آنچه ايشان خواستند بگفتم ، رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : كيف كان قلبك ؟ - دلت چگونه بود ؟ - گفت : كاره بود آن را ، گفت : اگر دگر باره بدست ايشان افتى و ترا مثل اين حال افتد مثل آنكه گفتى بگو ، اين حديث سه بار تكرار كرد . عبد الله عباس گفت : خالطوا النّاس و صافحوهم بما يشتهون ، با مردم بسازيد و با ايشان مخالطت كنيد و با ايشان مصافحه كنيد و دست در دست ايشان نهيد به آنچه ايشان خواهند و دين را رخنه مكنيد . با كافران مخالطت شرطست و با مؤمنان مخالصت ؛ آن را به زبان نگاه‌دار و اين را بدل دوست‌دار ، دلت براى جرّ منفعت ثواب با اين بايد و زبان براى دفع مضرّت عاجل با آن . و صادق عليه السّلام گفت : الرياء مع المؤمن شرك و مع المنافق فى داره عبادة ، ريا با مؤمن شركست و با منافق در سراى او عبادتست . هشام بن سالم گويد : چون صادق عليه السّلام از دنيا برفت