[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 97 تا 99 ] إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً ( 97 ) إِلاَّ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلاً ( 98 ) فَأُولئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَ كانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُوراً ( 99 ) گفته‌اند كه : آيت در حقّ جماعتى آمد از اهل مكّه كه به زبان ايمان آوردند و در دل نفاق داشتند ابو الجارود از محمّد باقر عليه السّلام روايت مىكند كه ايشان پنج كس بودند حارث بن زمعة ابن الاسود و ابو العاص بن منصبة بن الحجّاج و علىّ بن اميّة بن خلف و قيس بن الوليد بن المغيره و قيس بن الفاكهة بن المغيره كه ايشان با رسول هجرت نكردند چون مشركان ببدر حاضر آمدند ايشان چون قلّت لشكر مسلمانان بديدند گفتند : غرّ هؤلاء دينهم ، ايشان را دين ايشان بفريفته است اين هر پنج در غزات بدر كشته شدند فرشتگان بر روى و پشت ايشان ميزدند و ميگفتند كه : « ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ » * حقّ تعالى گفت : آنان كه فرشتگان جانهاى ايشان برداشتند و ايشان ظالم نفس خود بودند بكفر آوردن و اصرار كردن بر آن ؛ بر نفس خويش ستم كردند ، و گفته‌اند كه : مراد بملائكه ملك الموت است يا اعوان او « 1 » و گفته‌اند : مراد فرشتگانىاند كه خداى تعالى ايشان را به يارى رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرستاد فرشتگان ايشان را ميگفتند كه : شما در چه بوده‌ايد و چه كرده‌ايد ؟ - بر سبيل تقريع و تعنيف ، ايشان جواب دادند و گفتند كه : ما در زمين مكّه ضعيفان و مستضعفان بوده‌ايم ضعف ما پوشيده نبود كه مشركان ما را ضعيف كردند و فرشتگان ايشان را جواب دادند و گفتند : نه زمين خداى فراخ بود تا هجرت كنيد و بدان زمين كه شما را نرنجانند رويد ، چرا نرفتيد ؟ - آنگه حقّ تعالى بيان كرد كه : اينان دروغ ميگويند و اين تعلّل بباطل مىآرند و آنچه ميگويند بنفاق ميگويند ايشان كافران‌اند و مأوى و مرجع ايشان با دوزخ است و دوزخ بد جاى

--> ( 1 ) - نص عبارت ابو الفتوح اين است ( ج 2 چاپ اول ؛ ص 32 ؛ س 12 ) : « گفته‌اند : مراد بملائكه ملك الموت است و گفته‌اند : مراد اعوانان اويند ، و گفته‌اند : مراد فرشتگانند كه خداى تعالى ايشان را به يارى رسول فرستاد » و « اعوانان » از قبيل « اصحابان » و غير آن از كلمات جمع عربى است كه الف و نون فارسى كه علامت جمع فارسى است به آخر آنها لاحق كرده‌اند چنان كه در ديوان قوامى ( ص 86 ) و تعليقات آن ( ص 255 ) اشاره كرده‌ام .