أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

194

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

ميان ايشان اين دو دانگ بسويّت قسمت كنند مرد را بزن تفضيل ندهند و باقى بكلالهء پدرى يا پدرى و مادرى دهند ميان ايشان « لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ » قسمت كنند اين سهام بديشان دهند بى « 1 » آنكه يكى را از ايشان ضررى رسانند و گفته‌اند كه : معنى [ غَيْرَ مُضَارٍّ ] اينست كه : اضرار ورثه نكنند بدانكه بدينى اقرار كند و كسى را بر او دينى نباشد يا از ثلث در وصيّت تجاوز كند وصيّتى و فرضى از خداست و خداى تعالى داناست باحوال بندگان و بردبارست ازيشان ، تعجيل نكند بعقاب از آنكه تعجيل آنكس كند كه ترسد كه فائت خواهد شد . درين آيت دليل است بر آنكه فاطمهء زهرا عليها السلام وارث رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود و مستحقّ ميراث او بود از آنكه خداى تعالى « يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ » گفته است و اتّفاق است كه اوّل مخاطبى بخطاب قرآن رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است و باتّفاق دختر ولد است و درين هيچ آفريده خلاف نتواند كرد و ديگر گفت : « وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ » و تخصيص عموم بخبر واحد روا نبود و آنكه دعوى كردند كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : « نحن معاشر الأنبياء لا نورث ما تركناه صدقة » خبر واحد است به او تخصيص قرآن نشايد كردن . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 13 ] تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ( 13 ) آن حدّهاى خداى است يعنى تفصيل خداى است مر اين سهام را از بهر وارثان و قسمتى است كه او كرده است هر كه درين و اندر جز ازين خداى و رسول را فرمان برد و طاعت دارد او را در بهشتهائى برد كه در زير درختان آن جويهاى آب روان باشد در آنجا مطيعان خداى خالد و جاودان باشند و آن فلاح و ظفرى بزرگ است باضافت با امور دنيا و منافعى كه معتاد و معهود است ما را . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 14 ] وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فِيها وَ لَهُ عَذابٌ مُهِينٌ ( 14 ) و هر كه عاصى شود در خداى و نافرمانى كند خداى را و پيغمبر را در آنچه فرمود

--> ( 1 ) - در نسخهء قديمى ( نى ) .