أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

186

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

گفت : و چون بيخواب شود بهر شبى كه خواب از چشم باز كند همچنان باشد كه بردهء از فرزندان اسماعيل آزاد كرده ، آنگه گفت : اين ثواب و اعواض مؤمنات خاشعات صالحات صابرات را باشد كه كفران نكنند زن برگشت و ميگفت : فضلى عظيم است اگر اين شرايط نبودى ابن زيد گفت : مراد فرزندان نابالغ‌اند . سعيد جبير گفت : مراد مال يتيم است كه در دست تو باشد خداى تعالى گفت : به او مده تا كه بالغ شود معنى آيت اينست كه مدهيد مالهاى شما بزنان يا يتيمان يعنى مالهاى يتيمان كه در دست و تصرّف شما است آن مالهائى كه خداى تعالى قوام شما به آن كرده است ضحّاك گفت : براى آنش قوام خواند كه قيام اعمال خير به او باشد چون حجّ و جهاد و اعمال خير و روزى دهيد ايشان را يعنى نفقه كنيد بر ايشان در آن مال [ فيها ] گفت : « منها » نگفت تا معلوم شود كه آن در مال واجب است و جامه كنيد ايشان را يعنى آنان را كه نفقهء ايشان بر شما واجب بود از زنان و فرزندان و يا يتيمان كه نفقهء ايشان بر شما واجب بود در مالهاى ايشان و بگوئيد ايشان را گفتارى نيكو يعنى ايشان را وعدهء نيكو دهيد و سخنى نرم و خوش گوئيد كه دل ايشان به آن خوش شود زجّاج گفت : با نفقه و كسوه كار دينشان بياموزيد . در آيت دليل است بر آنكه يتيم محجور باشد و اگرچه بالغ باشد و ازو رشدى نبينند . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 6 ] وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً وَ بِداراً أَنْ يَكْبَرُوا وَ مَنْ كانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقِيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً ( 6 ) گفتند كه آيت در ثابت بن رفاعه آمد و در عمش چون رفاعه فرمان يافت و ثابت طفل بود و در حجر عمّ بود بنزديك رسول آمد و گفت : يا رسول اللّه پسر برادرم سخت طفل است و در حجر من است مرا از مال او چيزى باشد ؟ - و مال او كى به او دهم ؟ - خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت كه : ابتلا و امتحان كنيد اى آنان كه يتيمان در حجر شمااند يتيمان را و اموال ايشان را مراقبت كنيد تا آنجا رسند كه قوّت و صلاحيت خلوت زنان در ايشان مشاهده كنيد و ايشان ببلاغت « 1 » رسند و ابتلا چنان باشد كه ولىّ كودك يك ماهه

--> ( 1 ) - در سابق گذشت كه مراد به ( بلاغت ) « بلوغ » است .