أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
181
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
سورة النّساء مدنيّة و هى مائة و ستّ و سبعون آية بسم اللّه الرّحمن الرّحيم سورة النّساء صد و هفتاد و شش آيت است ابّى بن كعب روايت كرد از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه او گفت : هر كه اين سوره بر خواند همچنان باشد كه صدقه داده بر هر وارثى كه ميراث را مستحقّ شده باشد و چندان مزد بود او را كه آن را كه آزادى را باز خرد از بردگى و از شرك برى باشد و در مشيّت خداى از آنان باشد كه خداى تعالى عفو كند از گناه ايشان . [ سوره النساء ( 4 ) : آيه 1 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثِيراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً ( 1 ) [ يا أَيُّهَا النَّاسُ ] خطابى است عامّ ؛ جملهء فرزندان آدم را شامل است از مردان و زنان و آزادان و بندگان و كودكان و ناقص عقلان و ديوانگان ازين خطاب بدر نشوند الّا بدليلى عقلى ؛ ميگويد كه : اى مردمان حذر كنيد از خداوند و پروردگار شما و از عقاب او بترسيد و از معاصى او اجتناب نمائيد آنخدائى كه بيافريد شما را از يك نفس يعنى آدم كه پدر برتر شماست و بيافريد از او جفت او را يعنى حوّا را ، در اخبار آمده است كه خداى تعالى حوّا را از بقيّهء طينت آدم آفريد و جملهء مفسّران و اصحاب اخبار گفتند كه : خداى تعالى آدم را بيافريد و مدّتى در بهشت بود تنها ؛ از تنهائى خويش مستوحش گشت حق تعالى خواب برو افكند تا او بخفت آنگه جبرئيل را بفرستاد تا از پهلوى چپ او استخوانى بر كشيد و از آن استخوان حوّا را بيافريد و ظاهر قرآن دليل آن مىكند لقوله تعالى : [ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها ] و پديد آورد و پراكنده كرد از ايشان هر دو مردان و زنان بسيار را و بترسيد از خداى كه به دو از يكديگر سؤال كنيد و بارحام و خويشاوندى از يكديگر بخواهيد و گوئيد : بحقّ خدا و بحقّ خويشى كه چنين و چنين كن ، و چون بنصب ارحام خوانند معنى آن بود كه بترسيد از ارحام ؛ صلة الرّحم بجاى آريد و