أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
120
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
كند آمرزنده و بخشاينده است . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 130 تا 132 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا أَضْعافاً مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ( 130 ) وَ اتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ ( 131 ) وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ( 132 ) اى آنكسانى كه ايمان آوردهايد اگر در ايمان راستيگرايد ربا مخوريد دست از ربا خوردن بداريد چيزى كه داده باشيد اضعاف آن باز مستانيد و افزونى مطلبيد و از خداى بترسيد تا باشد كه فلاح يابيد وجه اتّصال اين آيت باوّل آنست كه قديم جلّ جلاله چون ذكر عذاب كرد و آنكه او را هست كه آن را كه مستحقّ بود عذاب كند يا عفو كند از آن تا افعالى كه بدان مستحقّ عذاب شوند چيست ؟ يكى بگفت : آن ربا است و از وجوهى كه گفتهاند در تحريم ربا معتمد آنست كه مصلحتى دينى به او تعلّق دارد كه خداى تعالى داند كه صلاح چيست در آن و ما را به آن طريقى نيست و وجهى آنست تا اظهار عدل باشد چندان بستاند كه داده باشد دگر آنكه تحريض باشد بر مكارم اخلاق و انظار معسر بىزيادتى و قرض دادن و دستگيرى درماندگان كردن بىضررى كه عايد بود با محتاج و تكرار آن حكم از براى تأكيد است در سورة البقره بلفظ تحريم است و اينجا بلفظ نهى تا معلوم شود كه تحريم او على أبلغ الوجوه است كه راه منع از حكيم در تكاليف بيش ازين دو نباشد آنگه گفت : بترسيد از آن آتش كه براى كافران و فاسقان ساختهاند و نهاده ، تخصيص كافران براى آن كرد اگرچه معدّ است براى هر دو كه كافران مقطوع عليهم انددون آنان كه مجوّز است در حقّ ايشان ، و وجهى ديگر آنست كه اين آتشى است مخصوص بكافران از آنكه دوزخ منازل و دركات است و هر گروهى را دركهء باشد تا منافقان در دركهء اسفل باشند آنگه چون ذكر دوزخ كرد و عذابى كه نهاده است كافران را مكلّفان را ترغيب كرد در آنكه طريقى سپرند كه راه نجات درو باشد و برحمت انجامد و آن طاعت خداى و رسول خداى است و امر كرد بدان و گفت : فرمان خداى و رسول خداى بريد در آنچه ميفرمايند شما را تا باشد كه بر شما رحمت كنند . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 133 ] وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ ( 133 )