أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
9
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
الطافى كه دلهاى ما به آن مستقيم باشد و از حق مايل نشود از ما باز مگير و بر سبيل عقوبت ما را خذلان مكن چون ما يك بار و دو بار زيغ كرده باشيم تو ما را با خود مگذار و چنان كه با كافران كردى با ما مكن ايشان را گفتى و از ايشان حكايت كردى ؛ فلمّا زاغوا أزاغ اللّه قلوبهم ، بار خدايا چنان كه دلهاى ايشان را بچسبانيدى چون ايشان بچسبيدند دلهاى ما را بمچسبان پس از آنكه ما را هدايت كردى و بايمان راه نمودى از الطاف و توفيق و تسهيل سبيل و بيان و نصب ادلّه و ازاحت علّت و آنچه اسباب و مقدّمات است و ما را از خزاين رحمت خود مددى فرست اى بخشاينده بر ما ببخشاى كه توئى بخشاينده و بخشنده به حقيقت مراد برحمت در آيت توفيقست بمعنى [ ثبّتنا على الايمان و الهدى ] صادق عليه السّلام گفت : مراد لزوم خدمت در درگاه اوست بر وجه سنّت بخلاف بدعت . امّ سلمه گويد كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در دعا بسيار گفتى : الّلهم مقلّب القلوب و الابصار ثبّت قلبى على دينك ، گفت : اى بار خدايا مردمانرا جمع گردانندهء براى روزى كه در آن روز هيچ شكّى نيست يعنى روز قيامت و براى آن گفت كه شكّ نيست درو اگرچه كافران درو شكّ كردهاند كه بر حقيقت بدرستى كه خواهد بودن و اين مبالغه باشد بر صحّت وقوع و وجود كار آنگه عدول كرد از خطاب با غيبت و اين نوعى از فصاحت باشد و گفت كه : خداى وعدهء خود خلاف نگرداند آنچه وعده داده باشد هر آينه مىباشد . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 10 تا 11 ] إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ أُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ ( 10 ) كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ ( 11 ) ميگويد كه : بدرستى و حقيقت كه آنان كه كافر شدند و جحود كردند وحدانيّت خداى را و بمال و زن و فرزند غرّه شدند و پنداشتند ايشان را مالهاى ايشان و فرزندان كفايتى و نفعى كند كژ پنداشتند و بد تصوّر كردند مالهاى ايشان و فرزندان ايشان هيچ سود نكند ايشان را فرداى قيامت مال مار گردد و فرزند بند شود ، سيم بيم باشد ، اقارب عقارب شوند ، كس كس را حمايت نتواند كرد ؛ لا تجزى نفس عن نفس شيئا ، بمال و ملك كسى را باز نفروشند و فديه قبول نكنند ؛ فلن تقبل من احدهم ملأ الارض ذهبا و لو افتدى به ، مال عذاب