أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
مقدمهء كتاب 55
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
به اين اختلاف نگارنده سعى كرد كه عبارت اقدم نسخ را كه به نظر ميرسد عبارت مصنّف ( ره ) باشد در طبع اين كتاب ملاك قرار دهد متأسّفانه از نسخهء قديمتر دورهء اين تفسير بجز ربع اوّل در دسترس نداشتم و پس از آن نسخهء نسبة بهتر ربع آخر است و باقى نسخ همه سيصد سال و چهار صد سال بعد از زمان مصنّف نوشته شده است پس بهتر آنست كه نسخى را كه موقع طبع كتاب در دسترس استفاده داشتم باندازهء كافى در اينجا معرّفى كنم و آنها بقرار ذيل است : ( اغلاطى كه در بعضى ارقام كتّاب اين نسخ به نظر ميرسد از ناحيهء خود ايشان است « 1 » ) [ نسخ مرحوم تقوى ] 1 - نسخهايست متعلّق بكتابخانهء سيّد بزرگوار خلد آشيان مرحوم حاجى سيّد نصر اللّه تقوى ( نسخهء آينده كه تحت عنوان شمارهء « 2 » معرّفى خواهد شد نيز متعلّق بكتابخانهء حاجى سيّد نصر اللّه مرحوم است ) ، اين نسخه مشتمل بر دو مجلّد از تفسير حاضر است يعنى از آغاز كتاب تا آخر سورهء مباركهء كهف است كه تفسير نيمهء اوّل قرآن باشد ، آيات بخطّ نسخ و باقى بخطّ نستعليق روشن و خوانا نوشته شده ، كاغذ معمولى ، طول خطوط 22 و عرض 12 سانتيمتر ، جلد اوّل در 218 ورق 415 صفحهء مكتوب ، هر صفحه حاوى 27 سطر ، قطع رحلى كوچك ، با آنكه آيات بخطّ نسخ نوشته شده براى مشخّصتر بودن روى آنها خطّ قرمزى كشيدهاند و تمام صفحات مجدول بجدول طلائى يكنواخت است و هر مجلّد مصدّر بيك سر لوح معمولى عادى است و كتابت نسخه بسال 1002 پايان يافته و نصّ عبارت آخر جلد اوّل اين است ، « تمّت المجلّد الاوّل من هذا الكتاب المبارك فى السّادس و العشرين من شهر ذى القعدة الحرام فى بلدة مكّة المعظّمة زادها اللّه شرفا على يد العبد الضّعيف النّحيف المذنب المحتاج الى رحمة ربّه الغنىّ ابن محمّد شاه حسن اليزدىّ غفر اللّه له و لوالديه و لمن نظر فيه ، آمين يا ربّ العالمين » . و مجلّد دوّم مشتمل بر 240 ورق 480 صفحه و در ساير خصوصيّات مشترك با
--> ( 1 ) - - بتصحيح قسمتى از اغلاط اين ارقام پرداختيم و قسمتى را بر حال خود باقى گذاشتيم تا قسمتى از متون عبارات بعينها به نظر خوانندگان برسد و توهم تمام تصرف در عبارات كاتبان بوسيلهء تصحيح نگارنده پديد نيايد و نيز حال نسخهها تا حدى از جهت نويسندگان معلوم شود .