أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
266
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
بر تو بگشايد بر خويشتن بگرى كه با تو خلاف آن كرد كه با پيغمبران كرد . در خبر مىآيد كه : عيسى عليه السّلام وزيرى داشت شيرى او را بدريد عيسى گفت : بار خدايا اين مرد مرا وزيرى و عونى بود بر بنى اسرائيل شيرى را برو مسلّط كردى تا او را بخورد ، حق تعالى گفت : آرى براى آنكه خواستم كه او را منزلتى باشد و او به عمل خويش به آن منزلت نميرسيد من او را ابتلا كردم تا بدان منزلت رسيد و اين آيت دليل مىكند كه ببهشت دشوار توان رسيد چه پيغمبر صلى اللّه عليه و آله ميگويد كه : حفّت الجنّة بالمكاره و حفّت النّار بالشّهوات . در خبر است كه خداى تعالى چون بهشت را بيافريد جبرئيل را عليه السّلام گفت كه : در بهشت بگرد و ببين ، جبرئيل در بهشت بگرديد و بديد گفت : بار خدايا همانا كه كس نباشد تا درين جايگه نيايد ، فلمّا حفّت الجنّة بالمكاره ، چون مكاره و شدائد و تكاليف شاقّه در گرد بهشت آورد و بارهاش از آن ساخت جبرئيل چون در آن نگاه كرد گفت : بار خدايا ترسم كه كس در آنجا نيايد از آن كه اختيار و تحمّل اين مشاقّ نكند آنگه دوزخ را بيافريد و گفت : اى جبرئيل برو و ببين ، جبرئيل برفت و بديد ، گفت : بار خدايا كس نباشد كه اختيار اين كند چون شهوات و مرادات در گرد او نهاده شد گفت : بار خدايا ترسم كه كس نماند كه در اينجا نيايد . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 215 ] يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ( 215 ) بعضى مفسّران گفتند : اين آيت در حقّ عمرو ابن الجموح آمد و او مردى پير بود و مالى بسيار داشت از رسول صلى اللّه عليه و آله پرسيد كه چه چيز نفقه كنم ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اى محمّد از تو مىپرسند كه چه چيز نفقه كنيم ؟ - بگو ايشان را كه هر چه نفقه ميكنيد و خواهيد كرد از مال ، براى مادر و پدر خويش نفقه كنيد و براى خويشاوندان ، چون از ايشان فاضل آيد بر يتيمان كه ايشان بىپدر باشند و كسى نبود كه تولّى كار ايشان كند و بر مسكينان كه ايشان چيزى ندارند يا كفاف ايشان نبود و بر راهگذرى غريب كه راه او زده باشند و مال او برده و او را پناهى نبود و هر چه كنيد