أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

250

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

تسّر و تضرّ ، روزكى چند اصحاب خود را خرّم گرداند آنگه برنجاند و غمگين گرداند اگر روزى در مسرّت بگذرد سالى در مساءت بگذرد بدستى شكّر ميچشاند به ديگرى شرنگ ميفشاند . و من عادة الايّام أنّ صروفها * اذا سرّ منها جانب ساء جانب [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 201 تا 202 ] وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ ( 201 ) أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ ( 202 ) و بعضى از ايشان ميگويند : اى بار خدايا بده ما را در دنيا نيكوئى و در آخرت نيكوئى و نگه‌دار ما را اى بار خداى از عذاب دوزخ اينهااند كه ايشان را نصيبى بود و بهره‌اى از آنچه كسب كرده باشند يعنى بدانكه خير دنيا و آخرت خواستند بدعا ايشان را خير دنيا دادند و به عمل صالح جزا و ثواب دهند و خداى تعالى زود شمار است حساب خلقان بزمانى اندك برآرد و حساب بعضى وى را از ديگرى منع نكند از آنكه او عالم است بجملهء معلومات . در خبر است كه خداى تعالى حساب جملهء خلقان برآرد به مقدار آنكه يكى از ما گوسفندى به دو شد و معنى حساب خلقان را از خداى اعلام او بود مقدار مستحقّات ايشان از ثواب و عقاب بر اعمال ايشان تا بدانند كه آنچه بر ايشان ميرود از خير و شرّ بر كردهء ايشان است و اگر خداى عفو كند ايشان را دانند كه از گناه ايشان عفو كرده است . روايت كرده‌اند از امير المؤمنين على عليه السّلام كه گفت : حسنهء دنيا زن صالحه است و حسنهء آخرت حور العين است . [ وَ قِنا عَذابَ النَّارِ ] مراد بدين عذاب زن بد است ، مقاتل گفت : حسنهء دنيا روزى فراخ و حلال است و حسنهء آخرت آمرزش و ثواب است . انس مالك گفت كه : در خدمت رسول صلى اللّه عليه و آله بعيادت بيمارى شديم او در حالتى سخت بود پنداشتى كه كبوتر بچه است كه موى ازو بر ميكنند رسول او را گفت : دعا نميكنى ؟ - گفت : آرى يا رسول اللّه دعا ميكنم كه بار خدايا هر عقوبتى كه مرا در آخرت خواهى كرد با دنيا افكن كه من طاقت دوزخ ندارم ، رسول گفت : بد گفتى چرا نگفتى : اللّهم ربّنا آتنا فى الدّنيا حسنة