أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

178

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

بلائى بشما رسد صبر كنيد بر اداء تكليف صبر كنيد ؛ و چون از كافران رنجى بشما رسد صبر كنيد كه خداى تعالى با صابرانست تا شما را بر دشمن شما از ديوان و پريان و آدميان مظفّر گرداند ، و مفسّران گفتند كه : مراد بصبر روزه است و خداى تعالى در چند جايگاه روزه را صبر خواند : سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ ؛ اى بما صمتم ، وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا ، يعنى بما صاموا ، و صبر بر سه گونه بود صبر بر طاعت و صبر از معصيت و صبر بر مصيبت . [ وَ لا تَقُولُوا ] و مگوئيد كسانى را كه در جنگ بدر شهيد شده‌اند كه ايشان مردگانند بلكه ايشان زندگانند و ليكن شما حال ايشان نميدانيد . عبد الله عباس گفت : مراد كشتگان بدرند و چون ذكر ايشان رفتى مردمان گفتندى : مات فلان ، و مات فلان ، حق تعالى اين آيت فرستاد و نهى كرد ايشان را ازين گفتن و ايشان چهارده تن بودند شش از مهاجر و هشت از انصار . عبد الله عباس گفت : ايشان زنده‌اند با ارواح و اجساد خويش و بامداد و شبانگاه روزى بايشان ميرسد و ايشان خرّم و شادان‌اند به آنچه خداى بايشان ميدهد چنان كه ارواح كافران را انواع عذاب و اصناف عقاب ميچشانند . « النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا » و بعضى گفته‌اند : كه مراد بحيات ايشان ذكر و نام نيك ايشانست كه در دنيا بماند پس بمثابهء آن باشند كه زنده‌اند و بعضى گفته‌اند كه : ايشان زنده‌اند بروح و قالب از آنكه خوردن و آشاميدن بىقالب محال بود و خداى تعالى ايشان را به اين صفت كرده است . در خبر است كه پيغمبر صلى اللّه عليه و آله گفت كه : خداى تعالى شهيد را شش خصلت بدهد باوّلين قطرهء خون او كه بر زمين افتد جملهء گناهان او عفو كند و جاى او در بهشت به او نمايد و جفتى از حور العين بوى دهد و از فزع اكبرش ايمن گرداند و از عذاب گور ، و بحليهء ايمانش بيارايد و شفاعتش در حقّ هفتاد كس قبول كند . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 155 تا 157 ] وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ ( 155 ) الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ( 156 ) أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ( 157 ) ميگويد : هر آينه ما شما را بيازمائيم و امتحان كنيم تا معلوم گردد ديگران را