أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

170

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 145 ] وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ بِكُلِّ آيَةٍ ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَ ما أَنْتَ بِتابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ ( 145 ) سبب نزول اين آيت آن بود كه جهودان گفتند : اگر محمّد آيتى و معجزهء آوردى ما را چنان كه پيغمبران ديگر را بود ما به او ايمان آورديمى حق تعالى تكذيب ايشان كرد و از غايت ضلالت و تمادى ايشان خبر داد و گفت : اى محمّد اگر هر آيت و برهان كه امكان دارد بر اهل كتاب كه جهودان و ترسايانند آورى ايشان در قبله پس روى تو نكنند و بقبلهء تو روى نيارند براى آنكه ايشان ميدانند كه تو بر حقّى ليكن عناد و مكابره ميكنند و حجّت و آيت كسى را سود كند كه او را شبهتى باشد ايشان را در حقّى تو هيچ شبهتى نيست و تو نيز متابعت قبلهء ايشان نكنى و ايشان نيز متابعت قبلهء يكديگر نكنند جهودان متابعت قبلهء ترسايان نكنند و ترسايان متابعت قبلهء جهودان نكنند چه قبلهء مسلمانان كعبه است و قبلهء جهودان بيت المقدّس و قبلهء ترسايان مشرق . [ وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ ] و اگر تو تابع هواى ايشان گردى و پس روى مراد ايشان كنى پس از آنكه علم به تو آمد و ترا معلوم شد بحجّت حقّى دين تو و بطلان مذهب ايشان تو از جملهء ظالمان باشى . و سبب اين آن بود كه جهودان بر سبيل مكر و خديعت گفتند كه اگر محمّد در بعضى امور مساعدهء ما كند و با ما بسازد ما بوى ايمان آوريم رسول صلى اللّه عليه و آله براى طمع ايمان ايشان گفت : كاشكى خداى دستورى دادى در بعضى مساعدهء ايشان ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و از سرّ و عقيدهء ايشان خبر داد . و گفته‌اند : اگرچه خطاب با محمّد است مراد امّت است . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 146 تا 147 ] الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ كَما يَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( 146 ) الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ ( 147 ) آيت در شأن اهل كتاب آمد و آنكه ايشان پيغمبر را مىشناسند و ميدانند امّا