أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
113
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 82 ] وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 82 ) چون خداى تعالى آيت وعيد فرستاد و آن را بيان كرد چنان كه از لطف و كرم او سزيد آن را بآيت وعد مقرون گردانيد تا مكلّفان را داعيه بود بفعل طاعات و صارفه بود از فعل مقبّحات گفت : و آن كسانى كه ايمان آوردند و عمل صالح كردند ايشان خداوندان و ياران اهل بهشتاند و ايشان در آن بهشت جاودان باشند ، خلود چنان كه بيان كرده شد اگرچه در وضع لغت معنى دوام نميدهد اينجا باجماع امّت مراد دوام و بقاست « 1 » . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 83 ] وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاَّ قَلِيلاً مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ ( 83 ) و ياد كن اى محمّد چون فرا گرفتيم پيمان بنى اسرائيل يعنى پسران يعقوب بر آنكه جز خداى را نپرستند و خداى را يكى دانند و يكى گويند و با او همتا و انباز نگيرند . و ايشان را وصيّت كرديم و فرموديم كه با مادر و پدر نكوئى كنيد يعنى تعظيم مادر و پدر و نيكوئى كردن با ايشان در مقاميست كه خداى عزّ و جلّ آن را از پى توحيد خود ايراد كرده است . در خبر است كه چون پيغمبر صلى اللّه عليه و آله از مكّه بمدينه آمد از بهر او مسجدى كردند پيغمبر در آن مسجد بنزديك ستونى كه آن را حنّانه خوانند مىايستاد و بر آن تكيه ميكرد و مردمان را وعظ ميگفت و خطبه ميكرد گفتند : يا رسول اللّه دستورى ده تا از بهر تو منبرى سازيم تا بر آنجا نشسته خطبه ميكنى گفت : روا باشد منبرى راست كردند سه پايه ، چون پيغمبر صلى اللّه عليه و آله در آمد قصد اسطوانه نكرد بنزديك منبر شد پاى بر پايهء اوّل نهاد گفت : آمين ، بر دوّم و سيّم همچنين گفت و بنشست آغاز خطبه كرد آن اسطوانه نالهء زار آغاز كرد و مىناليد چنان كه آواز او بالاى آواز پيغمبر شد پيغمبر از منبر به زير آمد و آن چوب را در بر « 2 » گرفت و خاموش گردانيد چنان كه
--> ( 1 ) - تنبيه - اينكه در آخر حاشيهء صفحهء گذشته ( سطر 24 - 25 ) گفتهايم : « مراد از آيت اول : اخلد الى الارض ، است » اشتباه است زيرا عبارت منقوله از تفسير ابو الفتوح مربوط به اين آيه ( يعنى آيهء 82 ) است و مراد وى از « آيت اول » همانا آيهء 81 مىباشد كه در صفحهء گذشته است . ( 2 ) - در نسخهء قديمى : « در بغل » و در تفسير ابو الفتوح : « و آن چوب در كش گرفت » .