أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
81
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
« لا تغنى » بود يعنى غنا نكند و بجاى او بنايستد ، مفسّران گفتند كه : مراد بآيت جهودانند كه ايشان گفتند : ما را هيچ باكى نيست كه پدران ما اوصيااند و انبيا ؛ ما را شفاعت كنند ، حق تعالى باز نمود كه شفاعت ايشان مقبول نخواهد بود ، و گفتهاند : « عدل » فريضه است معنى آنست كه طاعات فرائض از ايشان قبول نكنند براى آنكه واقع نباشد از ايشان بر وجه مشروع ، در خبر است كه رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : يحشر النّاس حفاة عراة غرلا ، خلقان را حشر كنند برهنه پاى برهنه تن ختنه ناكرده . عايشه گفت : يا رسول اللّه زنان هم برهنه باشند ؟ - گفت : بلى ، عايشه گفت : وا سوأتاه ، رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : روز قيامت مردان از زنان بىخبر باشند و زنان از مردان بى خبر و همه به خود مشغول باشند ؛ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ ، سه جايگاه بود كه كس كس را ياد نكند ؛ نزديك آنكه نامهها پرّان شود يكى را نامه بدست راست ميدهند و يكى را بدست چپ ؛ عند آن مردم متحيّر باشند ، و آنگه كه بنزديك ترازو آيند و حق تعالى حساب خلقان كند يكى را حسنات ترجيح دارد و يكى را سيّئات ؛ در آنحال بنده متحيّر باشد يك بار با حسنات مىنگرد و يك بار با سيّآت تا خود رجحان كدام را خواهد بود ، و بنزديك آنكه بسر دو راه رسند كه گروهى را بدست راست ببهشت برند و گروهى را بدست چپ بدوزخ مىبرند آنجا متحيّر باشند ندانند كه بكدام دستشان خواهند بردن . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 49 ] وَ إِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ ( 49 ) ميگويد كه : ياد كنيد اى فرزندان يعقوب چون برهانيدم شما را از آل فرعون و اتباع فرعون كه ميرنجانيدند شما را به عذاب سخت يعنى ميفرمودند شما را كارهاى سخت و پليد از برزگرى و كار گل و خشت زدن و بارگران كشيدن و چون كنّاسى و حفّارى كردن و ميكشتند پسران شما را و زنده ميگذاشتند دختران شما را و در آنچه خداى تعالى شما را از عذاب ايشان برهانيد نعمتى است از خداى تعالى بزرگ ، « فرعون » نام پادشاه عمالقه است چنان كه « قيصر » گويند پادشاه روم را ، و « قيل » ملك حمير را ، و فرعون اوّل