أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
73
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
صد سال آدم از حوا جدا ماند و در زمين ميرفتند و يكديگر را باز نمىيافتند چون به يكديگر رسيدند فازدلفا اى تقاربا ؛ آنجايگاه را « مزدلفه » نام نهادند و اجتماع ايشان بجمع بود ، و تعارف ايشان به عرفات بود در روز عرفه ، و بمنا در دعا تمنّاى مغفرت و آمرزش كردند اين مواضع را نام مشتق شد از اين معانى . و آدم عليه السّلام به طول هزار گز بود سر او در ابر مىآمد و با فرشتگان هوا و ابر سخن ميگفتى چون در زمين رفتى هوامّ و سباع زمين ازو ترسيدندى خداى تعالى قامت او با شصت گز كرد و چون به زمين آمد عصائى داشت از درخت مورد بهشت بالاى آن ده گز و گفتهاند چهل گز ؛ ازو بموسى رسيد و اكليلى از درختان بهشت چون هوا بر او آمد خشگ شد و برگها ازو بريزيد و انواع طيب گشت براى اين بيشتر طيبها از زمين هند آرند . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 40 ] يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ ( 40 ) حق جلّ و علا خطاب مىكند با جهودان عهد رسول و نعمتى كه با پدران ايشان كرده است با ياد ايشان ميدهد از آنكه نعمتى كه با پدران ايشان كرده همچنانست كه با ايشان كرده است ميگويد كه : اى فرزندان يعقوب ياد كنيد نعمتى را كه با شما كردهام شكر آن نعمت بواجبى بگزاريد و عهدى را كه با من كردهايد كه اوامر مرا كار بنديد و از نواهى اجتناب كنيد و كتاب توراة را تحريف نكنيد و نام و نعت محمّد را باز نپوشيد و به دو ايمان آوريد ، بدان عهد وفا كنيد تا من نيز بعهدى كه با شما كردهام كه شما را بسراى بقا رسانم و از بهشت ممتّع گردانم وفا كنم ، و از من بترسيد و از عقوبت من حذر كنيد كه منم مستحقّ آنكه از عقوبت من بترسيد ، و مراد به اين نعمت كه در اين آيت مذكور است آنست كه تفصيل آن از پس اين خواهد آمد و گفتهاند آنست كه درين آيت است : اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِياءَ وَ جَعَلَكُمْ مُلُوكاً وَ آتاكُمْ ما لَمْ يُؤْتِ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ « 1 » ؛ و خداى تعالى اين نعمتها را با ياد ايشان داد از بهر آنكه بعضى ازين جمله نعمتها آنست كه متضمّن است وجوب تصديق پيغمبر ما را صلى اللّه عليه و آله و نيز
--> ( 1 ) - - آيهء بيستم سورهء « مائده » و صدر آن اين است : « وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ : يا قَوْمِ » .