أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

39

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

چون حصول آن از ايشان عند خذلان او بود و نيز چون خداى تعالى با ايشان افعالى كرد كه عند آن ايشان را ايمان ميبايست آوردن ايمان نياوردند و در كفر بيفزودند آن را با خود حوالت كرد همچنانكه چون سوره فرستاد ايشان ايمان نياوردند و كفر در زيادت كردند آن را حوالت با سورت كرد چنان كه گفت : « وَ أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ » . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 11 تا 12 ] وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ ( 11 ) أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ ( 12 ) چون گويند اين منافقان را كه : فساد مكنيد در زمين ، ايشان گويند : نه چنين است كه شما ميگوئيد بلكه ما مصلحانيم ، خداى تعالى تكذيب ايشان مىكند و مى - گويد كه : نه چنانست كه ايشان ميگويند بدانكه ايشان‌اند تباه‌كاران و مفسدان و ليكن نميدانند ، و معنى فساد بر وجه انكار و جحود بود و اينكه گفتند كه : ما مصلحانيم ، مراد ايشان آنست كه بنزديك ما و اعتقاد ما . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 13 ] وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النَّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا يَعْلَمُونَ ( 13 ) خداى تعالى حكايت مىكند و ميگويد كه : چون مؤمنان ايشان را دعوت كردندى با ايمان و گفتندى كه : ايمان آوريد چنان كه مردمان يعنى صحابهء رسول ايمان آوردند ، ايشان جواب دادندى و گفتندى بر سبيل انكار : آيا ايمان آوريم چنان كه اين سفيهان ايمان آوردند خداى تعالى جواب ايشان ميدهد و ميگويد كه : سفيه بر حقيقت ايشانند نه مؤمنان و ليكن نميدانند ، « سفه » ضعف رأى و جهل بود بمواضع منافع و مضارّ ، و از اينجاست كه خداى تعالى زنان را و اطفال را « سفهاء » خواند كه « وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ » . [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 14 ] وَ إِذا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ ( 14 ) حق تعالى وصف نفاق ايشان مىكند و ميگويد كه : با مؤمنان چيزى ديگر ميگويند و با كافران چيزى ديگر ؛ چون بمؤمنان ميرسند ميگويند كه : ما مؤمنيم