حبيش بن ابراهيم تفليسى

پيشگفتار و مقدمه 18

وجوه قرآن ( فارسى )

نداشته و حديث فوق را از جايى ديگر نقل كرده است زيرا او در ضمن منابع كتاب خود فقط از « الوجوه و النظائر » نيشابورى و ابن عبد الصمد نام برده است « 1 » . بروكلمن در كتاب خود از « الوجوه و النظائر » ابن دامغانى كه سيوطى او را در زمرهء متأخّران آورده نام برده و همچنين از كتابى بنام « وجوه قرآن » تأليف ابو العباس احمد بن على المقرى ياد مىكند كه در سال 658 هجرى تأليف شده و نسخه‌اى از ان در موزهء بريتانيا موجود است « 2 » . بحث دربارهء وجوه معانى لغات قرآن گاه به صورت كتابى كامل درآمده مانند كتبى كه در بالا به آنها اشارت شد ، و گاهى هم دانشمندان فصلى از كتاب خود را كه دربارهء قرآن نوشته بودند اختصاص به معرفت وجوه مىدادند مانند سيوطى كه فصلى از كتاب الاتقان را بدين منظور تدوين كرده ، و پيش از او ابو الفرج ابن جوزى متوفّى 597 فصلى از كتاب خود را به عنوان « ابواب منتخبة من الوجوه و النظائر » آورده و در آن وجوه مختلف معانى كلمات زير را ذكر كرده است : أو ، أدنى ، إنزال ، أرض ، أمر ، إنسان ، باء ، حقّ ، خير ، دين ، ذكر ، روح ، صلوة ، عن ، فتنة ، فى ، قزية ، كان ، كلّا ، لام ، لولا ، من ، واو ، هدى « 3 » .

--> ( 1 ) - الاتقان فى علوم القرآن ، سيوطى ، ج 1 ص 7 ( 2 ) - تاريخ ادبيات عرب ، بروكلمن ، ملحقات ج 2 ص 986 شماره 33 و 984 شماره 11 ( 3 ) - المدهش ، ابن جوزى ، ص 10