برهان الدين محقق ترمدى
مقدمه 14
معارف ( مجموعه مواعظ و كلمات سيد برهان الدين محقق ترمدى ) ( فارسى )
و اسرار و مقالات ايشان را مطالعه مىكند ( فيه ما فيه ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 111 ) و پس از وفات مقدارى كتب و اجزا از وى بازمانده كه مولانا آنها را بتصرّف در آورده و بعضى را بعنوان تبرّك بشمس الدّين محمّد اصفهانى وزير باز گذاشته است ( مناقب افلاكى ، طبع انقره ، ص 69 - 68 ) و با وجود اين ، اهل عمل و مجاهده و سير و سلوك باطن نيز بوده و زيردست شيخى كامل و نكتهدان چون سلطان العلماء بهاء الدّين ولد پرورش يافته و خشك و متقشّف نبوده و بشعر سنايى علاقهء وافر داشته و در سخن مىآورده و آن خود دليل پختگى فكر و كمال ذوق اوست كه شعر جزل و كلام حكيمانه را مىپسنديده است . دوم : از جهت آنكه مصنّف در اين كتاب بسيارى از مسائل عرفانى را در ضمن بحث و بمناسبت مطلب پيش كشيده و دربارهء آنها بسيار واضح و روشن بحث كرده و عقيدهء خود را آشكار باز گفته است و ازاينرو مىتوان معارف برهان محقّق را در عداد مآخذ اصلى تصوّف محسوب داشت بلكه از جهت وضوح و صراحتى كه در بيان اسرار تصوّف به كار رفته است بر بسيارى از آثار منثور صوفيان ترجيح نيز توان داد . سوم : اشتمال اين كتاب بر تفسير و شرح عدّهء بالنّسبه قابل توجّهى از آيات قرآن و احاديث نبوى بر مذاق صوفيان و ايراد نكتههاى دقيق . و تازه در بيان آنها . چهارم : آنكه سيّد برهان الدّين محقّق يكى از بزرگان و اقطاب