برهان الدين محقق ترمدى
مقدمه 12
معارف ( مجموعه مواعظ و كلمات سيد برهان الدين محقق ترمدى ) ( فارسى )
بلكه ازين جمله : خداى تعالى ترا به درجهء پدر برساناد ( ص 24 ) و اين عبارت : شمس اصفهانى وزير رحمة اللّه عليه گفت اشكالى ( ص 38 ) و تعبير : فرمود كه چون لهو و لعب خواند اين جهان را ( ص 54 ) بوضوح تمام معلوم مىگردد كه معارف سيّد برهان الدّين محقّق مجموعهء سخنان و تقريرات اوست كه در مجالس بيان كرده و يك يا چند تن از حاضران آنها را مرتّب و مدوّن ساختهاند . و هيچ شك نيست كه تقرير و بيان اين مطالب وقتى بوده است كه سيّد برهان الدّين در آسياى صغير يا باصطلاح آن عهد در ولايت يا بلاد روم مىزيسته است و شاهد آن ذكر شمس الدّين اصفهانى است كه از مريدان سيّد و از وزراء سلاجقهء روم بوده و چون مسافرت وى ببلاد روم بنصّ سلطان ولد يك سال پس از فوت بهاء الدّين ولد « 1 » ( چاشتگاه روز جمعه هژدهم ماه ربيع الآخر سنهء ثمان و عشرين و ستمائة . افلاكى ، ص 32 ) يعنى سال ششصد و بيست و نه صورت گرفته است و چون مدّت اقامت برهان محقّق از آغاز ورود ( هم بنصّ سلطان ولد ) تا هنگام وفات نه سال بوده و بنابراين
--> ( 1 ) - اينست گفتهء سلطان ولد : مدتى چون بماند در هجران * طالب شيخ خويش شد برهان گشت بسيار و اندر آخر كار * داد با وى خبر يكى ز كبار گفت شيخت بدان كه در روم است * نيست پنهان بجمله معلوم است اين طرف عزم كرد آن طالب * عشق شيخش چو شد بر او غالب چونكه شادان به قونيه برسيد * شيخ خود را ز شهريان پرسيد همه گفتند آنكه مىجويى * هر طرف بهر او همىپويى هست سالى كه رفت از دنيا * رخت را برد باز در عقبى ولدنامه ، طبع طهران ، ص 194