أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
571
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
در بلابل القلاقل ( رويهء 165 از عكس دستنوشت - طبق شماره گذارى عكس ما ) هم به همين شيوه عبارت شريف « بضعة منّى » وصف نام خجستهء حضرت فاطمه - سلام اللّه عليها - قرار گرفته : « . . . در حق مردان كامل معصوم و فاطمهء « بضعة منى » روا نمىدارند » . روشن است كه : مصنّف - قدّس سرّه - در اين سخن ، به حديث شريف « فاطمة بضعة منّى » نگرنده بوده است ؛ در بارهء اين حديث و الا ، نگر : مناظرات في الإمامة ، ص 376 ( و حاشيهاش ) ؛ نيز : المسلك في اصول الدّين ، ص 286 ( و حاشيهاش ) . ( 1404 ) 104 / 23 « ناانصافى » . « ناانصافى » : بىدادى و بىانصافى و ظلم و ستم ( ناظم الأطباء ) : اين مفسدت و ناانصافى را بعيوق رسانيد و به كلى كار مملكت و ولايت دارى بزيان برد . ( تاريخ غازانى ) . حافظ از مشرب قسمت گله ناانصافيست * طبع چون آب و غزلهاى روان ما را بس . ( حافظ ) در ديارى كه توئى بودنم آنجا كافيست * آرزوهاى دگر غايت ناانصافيست . ميرزا كافى خلخالى ( از آنندراج ) . ( بنقل از : لغتنامهء دهخدا ؛ با اندكى كاهش . ) . نيز نگر : نقض ، ص 385 و 559 ، و نيز ص 565 ( : ناانصاف ) . ( 1405 ) 104 / 25 « ثمّ ازدادوا » . در دستنوشت ، پيش از اين بهره ، يك عبارت « ثمّ آمنوا » هم بسهو كتابت گرديده است كه موافق مصحف شريف حذف گرديد . ( 1406 ) 105 / 1 « [ . . . . . ] » . از محتوا معلوم است كه در اينجا عبارتى از قلم مصنّف - رضوان اللّه عليه - ( يا كاتب يا . . . ) افتاده . چنگك و نقطة چين را براى اعلام همين دقيقه گذاشتهايم . ( 1407 ) 105 / 5 « مرتد را . . . » . نگر : جامع البيان عن تأويل آي القرآن ، ج 5 ، 328 ( : . . . عن جابر ، عن عامر ، عن علىّ رضى اللّه عنه : يستتاب المرتدّ ثلاثا ، . . . ) . ( 1408 ) 105 / 6 و 7 « و انّما الاعمال بالخواتيم » . نگر : موسوعة أطراف الحديث النّبوىّ الشّريف ، ج 3 ، ص 513 ( و نيز : ص 514 ) . ( 1409 ) 105 / 9 « بشّر » . در دستنوشت ، بسهو ، كتابت شده : « بشرّ » ؛ از روى مصحف شريف إصلاح گرديد . ( 1410 ) 105 / 15 « بطانهء خوذ ميدانند » . « بطانة » واژهاى قرآنى است ؛ در ترجمههاى كهن قرآن به « دوستان » « دوستان نهاني » و « دوستان اندرونى » و جز اين ، ترجمه گرديده است ( نگر : فرهنگنامهء قرآنى ، ج 1 ، ص 348 ) . در تفسير مفردات قرآن ( به تصحيح دكتر جوينى ، ص 17 ) ، « البطانة » به « دوست ويژه » ترجمه شده .