أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
495
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
رحمتش بر نقمتش غالب بود * چيره زان شد هر نبى بر خصم خود ( جلال الدّين محمّد بلخى ) ( به نقل از : لغتنامهء دهخدا ) . ( 904 ) 47 / 18 و 19 « فساد » ، « گويذ » . در مورد نخست ، جاى حرف يكم در دستنوشت فرسوده است ؛ به سنجش و گمان خوانده شد ؛ در مورد دوم ، جاى حرف يكم و دوم . ( 905 ) 47 / 20 « كى خذاى - عزّ و جل - » . حرف يكم و بيشتر حرف دوم در دستنوشت فرسوده است . به حدس و قياس خوانديم - و اللّه أعلم بالصّواب . ( 906 ) 47 / 21 و 22 « . . . و هر كس ( 87 ) كى كسى را از رسول بهتر دانذ كافر بوذ » . برترى رسول خدا ، حضرت محمّد مصطفى - صلّى اللّه عليه و آله - نسبت به همهء خلق ، از باورهاى استوار و خدشه ناپذير ماست . در اين تعليقه - مع الأسف - مجال بحثى پژوهشگرانه درين مقوله نيست ؛ ولى به مصداق « ما لا يدرك كلّه ، لا يترك كلّه » ، تنها عباراتى از كتاب شرف النّبيّ - صلّى اللّه عليه و آله - باز مىنويسيم : « وهب بن منبه گفت كه چون موسى - عليه السّلام - الواح فراز گرفت از خداى عزّ و جلّ در آن نگريست . صفت محمّد - عليه السّلام - و آن امت وى ديد . گفت : خداوندا چگونه اين الواح بر امت خويش خوانم و در آنجا فضيلت محمّد و امت وى است . و چگونه منّت نهم بر ايشان بدانكه امت محمّد بر ايشان تفضيل دارند . خداى عزّ و جلّ گفت : يا موسى ، به عزت و جلال من و به بزرگى مكان من كه راضى نشوم از بندهاى كه فضل محمّد قبول نكند و بدان مقر نباشد و بيقين نداند كه محمّد فاضلترين خلق است پيش من . . . » ( تصحيح و تحشيهء محمّد روشن ، ص 112 و 113 ) . در جاى ديگر همين كتاب ( شرف النّبي - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - ) آمده : « . . . موسى گفت : خداوندا ، محمّد كيست ؟ گفت . . . محمّد پيغمبر منست و دوست منست و برگزيدهء منست از خلق . » ( همان چاپ ، ص 119 ) . نغزك : برترى امير المؤمنين على - عليه الصّلوة و السّلام - نسبت به خلفاى سهگانه از حقائق بىشبههء تاريخي و كلامى است و گذشته از متكلّمان شيعه - رضوان اللّه عليهم - ، بسيارى از بزرگان اهل سنّت هم در بارهء اين مطلب بحثهاى مستدلّ و نگريستنى نمودهاند كه ارائه فهرست اجمالى بخشى از آنها هم به پيدايى كتابشناسى مفصّلى خواهد انجاميد . ما از راه اقتصار اختصار خواننده را راه مىنمائيم به : كشف المراد ، تصحيح الأستاذ حسن زاده الآملى ، ص 381 تا 397 . گفتنى است كه برترى امير المؤمنين على - عليه آلاف التّحيّة و الثّناء - نسبت به همهء خلق - غير از رسول خدا ، حضرت محمّد مصطفى ، عليه و على آله أفضل صلوات المصلّين ، كه اين جناب برترين همهء خلقند بىاستثنا - ، از باورهاى ماست ؛ به علّت كمبود مجال اقتصارگرانه خوانندهء ارجمند را راهنمائى مىكنيم به : « نوادر الأثر في علىّ خير البشر - عليه الصّلوة و السّلام » مندرج در : جامع الأحاديث ( و يليه . . . ) ، للشّيخ الفقيه أبى محمّد جعفر بن احمد بن على القمي ، صحّحه و علّق عليه السيّد محمّد الحسيني النيشابوري ،