أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

442

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

« از كمال حزم و سوء الظنّ خويش * نى ز نقص و بددلى و ضعف كيش » ( مثنوى ) ( نگر : لغتنامهء دهخدا ؛ نيز : غلط ننويسيم ؛ نيز : كليله و دمنه ، ص 105 و 321 ، حاشية ) ( 457 ) 19 / 2 « كراهيت داشتند » . كراهيت : بىميلى ، نفرت ، بيزارى . ( لغتنامهء دهخدا ) كراهيت داشتن : نفرت داشتن ، بىميل بودن ، ناپسند داشتن . مرحوم مينوى ( در حاشيهء ص 81 از كليله ) مىگويد : « كراهيت : كلماتي بر اين وزن از عربى گرفته‌ايم همه بدون تشديد مثل علانيه و رفاهيت و صلاحيت و كراهيت . . . بتشديد تلفّظ كردن كليّهء اين كلمات غلط فاحش است . » . در دستنوشت ما « كراهيت » به تشديد نوشته شده است و در لغتنامهء دهخدا هم بيتي از مثنوى نقل شده كه در آن « كراهيت » به تشديد خوانده مىشود . دور مىدانم كه حكم مرحوم مينوى در بارهء « غلط فاحش » بودن اين صورت ، پذيرفتنى باشد . ( 458 ) 19 / 3 « . . . كى و با در آن » . شايد به جاى نقطة چين باشد : « زمينى است » . به علّت پوشيدگى قسمتى و ناواضحى قسمت ديگر نمىتوان بروشنى قرائت نمود . حدس مىزنم يكى دو جزء پيداى اوّل عبارت با پنداشت ما سازگارست . ( 459 ) 19 / 4 « خذاى » . دستنوشت چندان روشن نيست ولى به سنجش با عبارات پسين گمان مىكنم قرائتمان درست باشد . البتّه يقين ندارم . ( 460 ) 19 / 4 « طايفهء » . حرف واپسين در دستنوشت پوشيده است به تناسب جمله چنين ضبط شد . ( 461 ) 19 / 5 « از . . . بيرون آمذند » . قسمت أعظم ضبط جاى نقطة چين پوشيده است ؛ شايد « شهرها » باشد يا « سرايها » ( سنج : تفسير شيخ ابو الفتوح رازى - طاب ثراه - چ شعرانى ، ج 2 ، ص 270 ) يا . . . . ( 462 ) 19 / 6 « ملك » . در دستنوشت بر زبر كاف ، فتحه‌اى ديده مىشود . ( 463 ) 19 / 7 « در نفس » . در دستنوشت چندان روشن نيست ولى گمان به صحّت قرائت دارم . سنج : تفسير شيخ ابو الفتوح ( قدّس اللّه تعالى روحه العزيز ) ، چ شعرانى ، ج 2 ، ص 274 ؛ در مجمع البيان ( ج 2 ، ص 605 ) هم ، « في أنفسهم » آمده است كه مؤيّد قرائت ماست . ( 464 ) 19 / 7 « تو ندارند » . قسمتى از عبارت پوشيده و ما بقي ناروشن است . به حدس چنين ضبط كرديم . سنج : تفسير شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - ، چ شعرانى ، ج 2 ، ص 275 . ( 465 ) 19 / 8 « قال . . . » .