أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
394
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
( 154 ) 3 / 7 « از آن جهتش آخرت خواند » نيمهء دوم لفظ « خواند » در دستنوشت آسيب ديده است ؛ ولى به سنجش پيش ، همين ريخت را درست مىپندارم . ( 155 ) 3 / 7 « باز پس داشتهاند » . باز پس داشتن : بتأخير انداختن . به عقب انداختن . بتأخير افكندن . اتباع ( ترجمان القرآن ) : « و مال هر ماهي از وقتش و محلّش باز پس نداريم » ( ص 157 تاريخ قم ) . ( به نقل از : لغتنامهء دهخدا ) . بازپس : پشت ؛ پشتسر ، عقب . داشتن : نگاهداشتن ؛ نگاهدارى كردن ، متوقّف و حفظ كردن . ( 156 ) 3 / 8 « آن را . . . » . دستنوشت سخت بفرسوده است . شايد : « آن را حاضر » . باشكل بخشى از كلمه كه به طور ناقص هويداست ، اين قرائت مىسازد . ( 157 ) 3 / 9 « تأكيدست » . در حاشية بود با رمز « صح » ، و شايد نه به خطّ كاتب اصلى . در بارهء رمز « صح » ، نگر پيشگفتار ما را بر همين كتاب . ( 158 ) 3 / 9 « از جهت فصل و عماد در آن . . . » . در آغاز محلّ نقطة چين چيزى شبيه « ذكر . . » خوانده مىشود . از لحاظ معنا مناسب است كه كاتب نوشته باشد : « خلافست » يا « خلاف كردهاند » . ( 159 ) 3 / 11 و 12 « محلّ أولئك رفع است بابتدا و خبر . . . » أمين الإسلام طبرسى - أعلى اللّه مقامه - در تفسير شريف و بىبديل مجمع البيان آورده است : « موضع أولئك رفع بالابتداء و الخبر على هدى من ربّهم ، . . . » ( مجمع البيان ، ج 1 ، ص 124 ) . ( 160 ) 3 / 12 « بيان » . در كتاب المصادر ( ص 135 ) آمده است : « البيان و التّبيان ، و هو شاذّ : هويدا شدن . » ( نيز : تاج المصادر ، ج 1 ، ص 185 ) . مصنّف - رحمة اللّه عليه - « راه رشد و بيان و صواب » را در توضيح « هدى » آورده . ( 161 ) 3 / 12 و 13 « من ربّهم » از » . اين عبارت در اصل آسيب ديده است و جز « م » و نقطهء « من » چيزى پيدا نيست . به سنجش و گمان اين ريخت را ضبط كرديم . ( 162 ) 3 / 13 « حضرت » . « حضرت » : سوى ، جانب ، طرف ، نزد ، پيشگاه . « از حضرت سلطان . . . مثال رسيد . » ( ترجمهء تاريخ يمينى )