آنانند كى ايشانرا به عمل ايشان جزاء نيكو دهند ؛ و گفته‌اند : عمل ايشان مقبول بوذ ؛ و گفته‌اند : عمل ايشان محفوظ بوذ تا خذاى - تعالى - ايشانرا به بهشت فرستذ . « كُلًّا نُمِدُّ » يعنى اين هر دو گروه را بدهيم ، مرّة بعد اخرى « هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ » بدل است از « كلا » . « مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ » متّصل است به « نمدّ » ، يعنى اين همه عطاء پروردگار تو است - اى محمّد ! - « وَ ما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً » رزق در دنيا از كس دريغ نمىدارذ ، اگر كافر است و اگر مسلمان ، ( 731 ) امّا آخرة سراى جزا است . « انْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ » بنگر - اى محمّد ! - در سعة رزق و ضيق آن كى خلق را 2380 در آن چگونه متفاوت داشته‌ايم « وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا » يعنى تفاوت در آخرة عظيم‌تر و بزرگتر [ است ] زيرا كى تفاوت آنجا از دو وجه است : اوّل به بهشت و دوزخ ، و دوم بدرجات در جنّات و دركات در دوزخ ، و از رسول - صلّى اللّه عليه و آله - نقل كرده‌اند كى : انّ بين أعلا اهل الجنّة و اسفلهم درجة كالنّجم يرى في مشارق الأرض و مغاربها ، يعنى درجات مؤمنان در بهشت بحسب اعمال ايشان از بالا و شيب همچنان بوذ كى ستاره كى در مشرق و مغرب به بينند . ابن جرير گويذ : « فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ » يعنى هر كس كى آخرة بر دنيا اختيار كرد او را توفيق رشاد داذيم و هر كس كى دنيا بر آخرة اختيار كرد او را به آن سبب مخذول گردانيذيم . « لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ » با خذاى - تعالى - هيچ خذاى مگير . اين خطاب ظاهرا با رسول است - عليه السّلم - امّا مراد از آن امّت است ، و روا بوذ كى تقدير چنين بوذ : قل يا محمّد ! يايّها الإنسان لا تجعل مع اللّه إلها آخر . « فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً » كى مذمّت كنذ ترا خذاى - تعالى - و فرشتگان و مؤمنان « مَخْذُولًا » خذاى - تعالى - ترا خذلان فرستذ و نصرة نكنذ ترا ؛ و گفته‌اند : « فتقعد » يعنى عاجز شوى ، چنانك گويند : فلان قاعد عن الشّيء اى عاجز عنه ، يعنى عاجز شذ از آن . قوله - تعالى - : [ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 26 ] وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً ( 26 ) خويشان نسبى ترا در مال تو - اى محمّد ! - حقّى هست ؛ حقّ ايشان بايشان رسان . سدّى گويذ : مراد از « ذا القربى » خويشان رسول‌اند - عليه السّلم - در نسب ؛ و مذهب على بن الحسن اين است ؛ و گفته‌اند كى مراد از « ذا القربى » فاطمه است - عليها السّلم - ؛ چون