أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
322
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
و آله - چون بگورستان رفتى گفتى : و انا إن شاء اللّه بكم لاحقون ؛ و مفسّران در آيت « لَتَدْخُلُنَّ 2251 الْمَسْجِدَ الْحَرامَ » اين معنى گفتهاند . « وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً » ماذر و پذر را بر تخت نشاند و او را سجده كردند ؛ و الواو لا يقتضى التّرتيب و فيه تقديم و تأخير ، « واو » موجب ترتيب نيست و از روى معنى تقديم تأخيرى هست ؛ اى خرّوا له سجدا و رفع أبويه على العرش ، سجده كردند پس ايشانرا بر تخت نشاند ( 646 ) ؛ و كان تحيّتهم السّجود ، و در آن زمان سلام ايشان سجود بوذ . حسن گويذ : أمرهم اللّه بالسّجود له لتأويل الرّؤيا . ابن عباس گويذ : خرّوا للّه سجدا ، خذايرا سجده كردند . مصنّف كتاب گويذ : سجدهء شكر بوذ خذايرا بر ملاقات يوسف - عليه السّلم . « وَ قالَ يا أَبَتِ هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّي حَقًّا » يوسف گفت : اى پذر ! اين تأويل خوابى است كى من پيش ازين ديذه بوذم ؛ خذاى - تعالى - كى پروردگار من است آن را راست گردانيذ ؛ و از آن وقت كى يوسف اين خواب ديذ تا وقت ظهو 2252 ر تأويل آن چهل سال بوذ . حسن گويذ : هشتاذ سال ؛ و گفتهاند : سى و شش سال ؛ و گفتهاند : بيست و دو سال بوذ ؛ و گفتهاند : هجده سال بوذ . « وَ قَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ » و با من نيكويى كرد چون مرا از زندان بيرون آورد . سؤال : شكر بيرون آمذن از زندان كرد و شكر خلاص يافتن از چاه نفرموذ ؛ حكايت زندان گفت و شكايت چاه نكرد . جواب : ذكر چاه ( 647 ) از آن جهت نكرد كى ذمّت ايشان از آن برى كرده بوذ به گفتن « لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ » ؛ كريمان چون از چيزى بگذرند ذكر آن نكنند . « وَ جاءَ بِكُمْ 2253 مِنَ الْبَدْوِ » و شما را از باديه به آباذانى 2254 مصر آورد ؛ و كانوا يسكنون البوادي ، و ايشان در بيابانها ساكن مىبوذند ؛ و گفتهاند : از باديه مىآمذند و در شهر مىنشستند . گفتهاند : ساكن فلسطين بوذند ؛ و گفتهاند : جزيرة از حرّان . « مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي » ، بعد از آنك شيطان ميان من و برادران من افساد و تحريش 2255 انداخت . « إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِما يَشاءُ » بدرستى كى پروردگار من رسانندهء لطف و أرادت خوذ است بآنكس كى خواهذ « إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ » .