أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
پيشگفتار 39
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
برادرى حضرت موسى و هارون - على نبيّنا و آله و عليهما السّلام - مشهور و در كتب و تاريخ مذكور است و اين هم كه نبىّ أكرم - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و امير المؤمنين ، على - عليه السّلام - ، عموزادهء يكديگر بودهاند ، مسلّم است ؛ ولى دقّت ابو المكارم در تصريح به قيد « از جهت ولادت » از آنجاست كه - چنان كه در كتب و منابع مسطور است - امام على - صلوات اللّه و سلامه عليه - مقام اخوّت پيامبر خدا - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - را داشتهاند ؛ چه خبر مؤاخات پيامبر و ايشان را شيعه و سنّى گزارش كردهاند . 94 ابن شهر آشوب در مناقب آل أبى طالب - عليهم السّلام - اخوّت پيامبر أكرم - صلّى اللّه عليه و آله - و امام على - صلوات اللّه عليه - را از سه وجه مىداند 95 ؛ و به ديگر سخن غير از مؤاخات مشهور ، دو وجه ديگر براى اين برادرى ياد مىكند كه يكى ، يك حديث « لا زال ينقله من الاباء الأخاير » و ديگرى پرورش پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - در خانهء ابو طالب - عليه السّلام - است . الغرض ، ابو المكارم حسنى - طاب ثراه - با چنين دقّتى قلم زده است . در كتاب نقض آشكارا مىبينيم كه سخنان رسوا و بىمايه و تباه نويسندهء بعض فضائح الرّوافض - كه كتاب نقض در نقد و نقض آنست - ، فارغ از محتواى ويران و سست و پاشانش ، به نثرى نسبتا منسجم و رسا نوشته شده . اگر اين نثر ، نثر اصل آن كتاب رسوا باشد و عبد الجليل قزوينى - أسكنه اللّه أعلى فراديس الجنان - خود به تحرير كلام آن « نوسنّى انتقالي » دست نزده باشد ، بايد گفت چه بسا بزرگ يا بزرگانى از شيعه كه - به شرح مندرج در خود نقض - عبد الجليل را براى پاسخگويى برگزيدهاند ، - گذشته از نقد محتوايى - به مقابلهء لفظي و صورى با « نوسنّى » غوغايى نيز نظر داشتهاند ؛ به ديگر سخن ، خواسته باشند نه تنها در ميدان انديشه ، كه در عرصهء بيان هم ، روى نامبارك نويسندهء بعض فضائح را به خاك بمالند و همه سوية از طريقت پاك شيعى دفاع نمايند . اين انديشه آنگاه جاندارتر و بنيروتر مىشود كه نثر نغز نقض را با شمارى ديگر از نگارشهاى سدهء ششم بازسنجيم و قدرت و قوّت قلم عبد الجليل را در جستن و مهار كردن ألفاظ و أساليب ژرف بنگريم . ارزش اين موى بينيها در شيوههاى پيشينيان ، آنگاه هويدا مىشود كه بدانيم رويكرد به اصل مسلّم لزوم مقابلهء همه سوية ( صورى - محتوايى ) در مباحثات كلامى و مرزباني