أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
300
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
مىدانست كى امانت و ديانت ايشانرا بر آن دارذ كى ردّ بضاعت كنند ؛ و گفتهاند : سبب تحريض ايشان بوذ بر رجوع . « لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَها إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ » اى لكي يعرفوا ذلك عند انصرافهم الى أهلهم فيرجعوا الىّ ، تا باشذ كى در وقت انصراف باهل خوذ اين معنى بدانند ، بازگردند . « فَلَمَّا رَجَعُوا إِلى أَبِيهِمْ » بالطعام و اخبروه خبره ، چون بازگشتند و طعام نزد يعقوب آوردند و او را از حالت يوسف خبر داذند « قالُوا يا أَبانا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ » 2190 اى حكم بمنعه بعد هذا ان لم نذهب بأخينا بنيامين اليه ، عزيز مصر حكم كرده است كى اگر ما براذر خوذ ، بنيامين ، نزد وى نبريم او ما را طعام ندهذ ؛ و گفتهاند : منع كرد از ما تمامت كيلى كى مراد ما بوذ . « فَأَرْسِلْ مَعَنا ( 599 ) أَخانا نَكْتَلْ » براذر ما بمصر فرست ، نكتل اى نكتال لنا و له ، تا طعام دهذ ما را و او را ، و « يكتل » ب « يا » نفس را بوذ و عيال او را ؛ و الاكتيال الكيل للنّفس . « وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ » عن ان يناله مكروه ، و ما او را نگاه داريم چنانك هيچ مكروه بوى نرسذ . « قالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ » يعقوب گفت : من در فرستاذن بنيامين با شما آمن باشم « إِلَّا كَما أَمِنْتُكُمْ عَلى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ » الا چنانك در شأن براذرش يوسف بر شما آمن بوذم پيش ازين ، و قد قلتم : أرسله معنا غدا نرتع و نلعب و انّا له لحافظون ، و شما گفتيذ 2191 كى عهدهء او بر ما كى ما او را نگاه داريم ؛ و بر ايشان اعتماد نكرد در حق بنيامين ، زيرا كى عالم بوذ از ايشان بشأن يوسف . « فَاللَّهُ خَيْرٌ حافِظاً » اى حفظ اللّه خير من حفظكم ، نگاه داشتن خذا بهتر از نگاه داشتن شما بوذ ؛ و آنكس كى بالف مىخوانذ آن را بتمييز منصوب مىگردانذ ؛ و گفتهاند : به حال . كعب گويذ : چون گفت : « فَاللَّهُ خَيْرٌ حافِظاً » قال اللّه : و عزّتى و جلالي لاردنّ عليك ، خذاى - تعالى - گفت : بعزّة و جلال من كى او را به تو بازرسانم بلك همه را به تو باز رسانم . « وَ لَمَّا فَتَحُوا ( 600 ) مَتاعَهُمْ » أوعيتهم ، چون بارها و رختهاى خوذ بگشوذند « وَجَدُوا » الوجدان ظهور الشّيء للنّفس بحاسّة او بما يغنى من الحاسّة ، يعنى « وجدان » ظاهر شذن چيزى نفس را بحواس يا به چيزى كى حواس از آن مستغنى بوذ [ است ] . « بِضاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ » بضاعت خوذ ديذند كى با ايشان رد كرده بوذ . « قالُوا » پذر خوذ را