مختلف إسلامي در بارهء امامت در اسلام پيدا آمده و شمار آنها از هزاران در مىگذرد . 70 ابو المكارم حسنى و دقائق التّأويل احتمالا مهمترين شناسانندهء ابو المكارم حسنى رازى ، صاحب دقائق التّأويل ، به پژوهندگان عصر ما ، استاد زنده ياد محمّد تقى دانش پژوه ، كتاب شناس و فهرستنگار نامى ، است . ما در اينجا ، به حكم « الفضل للمتقدّم » ، نخست نوشته‌اى را از استاد دانش پژوه در شناخت ابو المكارم و نگاشته‌هايش مىآوريم ، آنگاه به ديگر سخنان مىپردازيم . آگاهان دانند كه « الفضل للمبتدئ و إن أحسن المقتدى » . استاد دانش پژوه در كتاب فهرستوارهء فقه هزار و چهارصد سالهء إسلامي در زبان فارسى نوشته‌اند : « دو تفسير كهن شيعى فارسى » نخست « دقائق التّأويل و حقائق التّنزيل » از قوام علوى ابو المكارم محمود بن ابى المكارم قوام الدّين محمّد بن ابى الفضل محمّد حسنى واعظ ( فيلم 4234 عكس 71578 از نسخهء 18393 سنا ، فهرست ، 2 : 244 ش 1395 ) . در آن آمده است : « بيچاره قوام علوى را درين معرض مناجاتي در خاطر آمد . . . » . دومى كه از همين علوى است « بلابل القلاقل » است كه نسخه‌اى از آن نزد آقاى دكتر على سعيدى بوده است چنان كه از يادداشت دانشمند گرامى ، آقاى دكتر محمّد أمين رياحى ، برميايد و خود نيز آن را ديده‌ام ، بدين گونه است : « بسمله و نستعين . شكر و سپاس خداى را كه ما را به واسطهء قرآن مجيد و كلام حميد راه نمود و به مصقل أوامر و نواهى اين آيينهء دل ما بزدود و به متابعت آن ما را امر فرمود و صد هزار درود طاهرات و صلوات زاكيات بر محمّد مصطفى كه از همه خلق برگزيدهء حق بود . امّا بعد چنين گويد مصنّف اين كتاب ، ملك المفسّرين السّيّد . . . ابو المكارم محمود بن ابى المكارم قوام الملّة و الدّين محمّد بن ابى الفضل محمّد الحسنى الواعظ - وفّقه اللّه لمراضيه و جعل باقى عمره خيرا [ من ماضيه ] چه هر آيتي كه اوّل آن مبنى است بر خطاب « قل » براى او استخراج كنم » . در پايان آن آمده : « تمّ الكتاب لحمد اللّه و حسن توفيقه على يدي العبد الضّعيف النّحيف الرّاجى الى ربّه اللطيف ابو المفاخر على بن ابى المكارم محمود بن محمّد بن ابى المكارم الحسنى الواعظ » . نسخه در روز سه شنبه 9 شوال 720 ( يوم الثلثاء تاسع شهر شوال السنة