أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
201
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
« وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى لا يَسْمَعُوا » و اگر ايشانرا به راه راست دعوة كنى نشنوند ، يعنى أجابت نكنند ، و مراد ازين امر خلافت و امامت است چنانك حافظ ابو نعيم اصبهانى در كتاب حلية الأولياء 1920 از رسول - صلوات اللّه عليه - روايت كرده است از حذيفة بن اليمان - رضي اللّه عنه - قال : قال : رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - : « ان تستخلفوا عليا و ما أريكم فاعلين تجدوه هاديا مهديا يحلكم المحجّة 1921 البيضاء » . معنى حديث : رسول صحابه را گفت : اگر سخن مرا أجابت كنيذ و بعد از من على را خليفه دانيذ و بوى اقتدا كنيذ - و مىبينم شما را كى أجابت نكنيذ و به حكم من التفات ننمائيذ و به ديگرى اقتدا كنيذ - بيابيد على را راه نماينده و راه يافته حلال كنذ بر شما راه راست روشن . « وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ » و مىبينى ايشانرا كى به تو مىنگرند - اى محمّد ! - و نمىبينند . مفسّران گفتهاند : اى الأصنام ( 412 ) ينظرون اليك و هم لا يبصرون . مصنف كتاب گويذ : عجب دارم از علماء تفسير كى بچنين هذيانات محض مشغول شوند و سخنان بىكار بگويند كى چون عقلا در آن شروع كنند سخافت عقل ايشان و خفافت سر ايشان بدانند ! خذاى - تعالى - در محكم كتاب سمع و بصر و ادراك از أصنام سلب فرموذه و كفّار را بپرستش ايشان توبيخ و تقريع 1922 كرده ، قوله : « لِمَ تَعْبُدُ 1923 ما لا يَسْمَعُ وَ لا يُبْصِرُ وَ لا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئاً » يعنى : چرا بتى مىپرستيذ و او را معبود خوذ مىدانيذ - و حال او آنست كى سخن شما نمىشنوذ و شما را نمىبينذ و منفعتي بشما نمىتواند رسانيذ و مضرّتى از شما دفع نتوانذ كرد - ؟ ؛ و نظاير اين در قرآن باختلاف عبارات چندين جاى مذكور [ است ] پس مفسّر بىحاصل گويذ : اى محمّد ! بتان مىبينى كى به تو مىنگرند و نمىبينند ؛ و اين چنين تناقض بكلام خذا نسبت كنند و خطا فهم نكنند ! نعوذ باللّه من الخذلان و مخالفة القرآن ! حقيقت معنى آنست كى چون رسول - صلّى اللّه عليه و آله - تقرير امامت امير المؤمنين مىفرموذ ، از غايت حسد و عداوت و غلبه خشم كى بر ايشان ظاهر مىشذ ، پردهء بر چشم ايشان فرو مىآمذ ، چنانك در وقت ( 413 ) غضب و خشم ادراك كردهايم . خذاى - تعالى - آيت فرستاذ : اى محمّد ! تو ايشانرا به راه راست دعوة مىكنى و أجابت