« بِما كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ » بآنچ در حق خذاى - تعالى - ناسزا گفتيذ « وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ » يعنى محمّدا و القرآن ، تكبّر كردن به قرآن و محمّد ، و در معرض اين دو تعظّم نموذى . قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - : « من سجد لله سجدة فقد بريء من الكبر » . معنى حديث : رسول ميفرمايذ كى : هر كس كى خذايرا يك سجدهء بإخلاص كرد از كبر برى شذ . قوله - تعالى - : [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 112 ] وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ ( 112 ) خذاى - تعالى - تسلّى خاطر مبارك رسول را - عليه السّلم - ميفرمايذ : چنانك ترا به اين قوم مبتلا كرديم همچنين أنبياء پيش از تو را دشمنان پيذا كرديم ، پس آن دشمنانرا ذكر فرموذ و تفسير كرد و گفت : « شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ » . عكرمه و ضحّاك و سدّى و كلبى گويند : شياطين انس آنانند كى با انس‌اند و شياطين جنّ آنانند كى با جن‌ّاند و انس را شياطين نيست ، و گفته‌اند : شياطين دو قسم‌اند ؛ زيرا كى إبليس ايشانرا بر دو قسم مقسوم كرده است : قسمي از ايشان بانس مىفرستذ و قسمي ديگر بجنّ ، ( 378 ) و اين هر دو قسم دشمن رسول بوذند - صلّى اللّه عليه و آله - . . . 1860 او . « يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ » بهر وقتى اين دو فرقت بهم رسند ، شياطين انس شياطين جنّ را گويند : ( ما ) 1861 صاحب خوذ را بفلان چيز گم راه كردم ؛ صاحب ترا به مثل آن گم‌راه كنم ؛ و شياطين جنّ شياطين انس را همچنين گويند ؛ و جنّ را شياطين و حقيقت شيطان متمرّد عاتى 1862 است از هر چيزى ؛ و گفته‌اند : شيطان جنّ از گم‌راه گردانيذن مؤمن عاجز گردذ نزد متمرّدى يعنى ستنبهء 1863 از انس روذ تا مؤمن را اغوا و اغرا كنذ و او شيطان انس بوذ تا مؤمن را در فتنه اندازذ . . . . . . . . بن مالك از ابو ذر روايت مىكنذ كى رسول . . . . . با ذرّ ! هل تعوّذت باللّه من شرّ شياطين الجنّ و الانس ؟ قال : قلت : يا رسول اللّه ! و هل للانس من شياطين ؟ قال : نعم ؛ هم شرّ من شياطين الجنّ ! معنى حديث : أبو ذر گويذ : رسول - عليه السّلم - مرا گفت : اى أبو ذر ! هيچ پناه گرفتى به خداى - تعالى - از شرّ شياطين جنّ و انس ؟ گفتم : يا رسول اللّه ! در انس شياطين هست ؟ 1864 گفت : بلى ؛ شياطين انس بتر از شياطين جن‌ّاند ! اين از آن جهت . . . 1864 ( 379 ) كى در