چيزى بوذ كى چون قصد بر بالا رفتن كنند سبب سلامت يافتن بوذ در بر رفتن و نردبانرا ازين جهت « سلّم » گويند . « فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ » فافعل ، آيتي بايشان آور « وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى » و اگر خذاى - تعالى - خواستى ايشانرا همه راه راست نموذى تا همه اهل ايمان بوذندى « فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ » بانّه يؤمن بك بعضهم دون بعض ، و تو از آنان مباش كى ندانى كى ايشان بعضى غير از بعضى به تو ايمان 1834 آرند ، و انّ من يكفر به انّما يكفر لسابق علمه بهم انّهم لا يؤمنون ، و سبب كفر ايشان آنست كى خذاى - تعالى - بعلم سابق خوذ دانسته است كى ايشان ايمان نيارند . « إِنَّما يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ » أجابت دعوة تو در ايمان آنان كنند كى شنوايى دل دارند - يعنى مؤمنان كى استماع ذكر يعنى قرآن مىكنند و آن را متابعت مىكنند و از آن منفعت مىيابند ، نه چنانك كافرانند كى گوش ايشان از شنيذن حق كرست . « وَ الْمَوْتى » يعنى كافران كى به حقيقت مرده‌اند « يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ » مع الموتى ، روز قيامت خذاى - تعالى - ايشانرا با مردگان برانگيزذ ( 365 ) « ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ » پس ايشانرا بحضرة خذاى - تعالى - بازگردانند و ايشانرا بحسب اعمال حكم فرمايذ . « وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ 1835 عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ » يعنى حارث عامر و اصحابش گفتند : چه بوذى كى آيتي بمحمّد از خذاى او فرو آمذى ؟ « قُلْ إِنَّ اللَّهَ قادِرٌ عَلى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ » بگو - اى محمّد ! - خذاى - تعالى - قادرست بر آنك آيتي فرستذ امّا ايشان نادانند كى ايشانرا در نزول آن چيست . قوله - تعالى - : [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 42 ] وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ( 42 ) 1836 . بامّتان از پيش از تو رسولان فرستاذيم ، كافر گشتند و ايمان نياوردند « فَأَخَذْناهُمْ » پس از آن عذاب كرديم ايشانرا « بِالْبَأْساءِ » به سختى و گرسنگى « وَ الضَّرَّاءِ » و به رنجورى و زمانت 1837 يعنى سستى اعضا « لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ » تا ايمان آرند و توبت كنند و خضوع و خشوع پيش‌گيرند . « فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا » اگر عذاب ما بايشان فروذ آمذى « تَضَرَّعُوا » ايمان آوردندى ، فكشف عنهم ، عذاب از ايشان برداشتيمى « وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ » و ليكن دلهاى ايشان