« تفسير » و « تأويل » آورده است كه نمايشگر بخشى از اختلاف نظرهائى است كه در جهان اسلام در توضيح معناى « تأويل » و « تفسير » پيدا آمده . 51 پوشيده نماند كه در بررسى مقولهء « تأويل » و گفته‌هاى پيشينيان در بارهء آن بر يك طريق نبايد و نمىتوان بود زيرا كه زماني در پى آنيم كه خواست فلان قرآن پژوه قديم را از به كار گرفتن لفظ « تأويل » بدانيم و ، نمونه را ، بفهميم كه صاحب دقائق التأويل چه معنائى از « تأويل » اراده نموده است ، و زماني خواهان دريافت معناى « تأويل » در عرف قرآن مجيديم و فارغ از دغدغهء بررسى نفس ناهمراييها ، تنها « تأويل » قرآنى را مىخواهيم و بس - يعنى همان چيزى كه تفسيرگر و فيلسوف بزرگ ، علّامه سيّد محمّد حسين طباطبائى ، - قدّس اللّه تعالى سرّه الشريف - در كتاب كم حجم و بسيار سود قرآن در اسلام - به طرزى محقّقانه - بحث فرموده است . 52 پرسشى ديرسال و مايه‌ور از ديرباز - يعنى همان روزگار فرود آمد نبى پاك - نزد مسلمانان گفتگو خيز شده است و آن اينست كه « آيا تأويل قرآن را خداوند - سبحانه و تعالى - مىداند و بس ؟ » . بيشتر اهل سنّت برآنند كه تأويل قرآن يعنى معناى حقايق دشوار و باطني و مبهم ( دوپهلوى ) قرآن را كه در آيات متشابه ظاهر گرديده است ، تنها خداوند - تبارك و تعالى - مىداند . بيشتر شيعهء اماميّه و برخى از اهل سنّت برآنند كه جز خداوند - عزّ و جلّ - ، « راسخان در علم » نيز معناى متشابهات يعنى تأويل درست قرآن را مىدانند . استاد سيّد على كمالي دزفولى روايتا و درايتا به اين نتيجه رسيده‌اند كه أفضل « راسخان در علم » ، پيامبر خدا - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و سپس حضرت على - صلوات اللّه و سلامه عليه - و ساير ائمّهء اطهار - عليهم آلاف التّحيّة و الثّناء - هستند و به نظر استاد آية اللّه شيخ محمّد هادى معرفت ، در ميان علماى اسلام بويژه در ميان قرآن شناسان از طبرى گرفته تا علّامهء طباطبايى ، بسيارى كسان راسخ در علم به شمار مىآيند . 53 امّا واژهء « تنزيل » - كه در نام كتاب ، با « تأويل » ، آرايه‌اى ادبى پديد كرده است - : « در لغت تنزيل يعنى فرو فرستادن ولى در اصطلاح عبارت از ظهور قرآن بر حسب احتياج امّت إسلامي است به واسطهء جبرئيل بر قلب پيامبر أكرم - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - ؛ و فرق ميان انزال و تنزيل - كه هر دو در قرآن مجيد آمده‌اند - اين است كه انزال را در مورد امرى