أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

119

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

عكرمه و قتادة گويند : افترض اللّه غسلين و مسحين ، يعنى : خذاى - تعالى - ( 243 ) در وضو دو غسل - يعنى : شستن - و دو مسح فرض كرد . دليلى ديگر بر مسح پا آنست كى در رو و دست بتعميم طهارت امر فرموذ و در سر باء تبعيض ذكر كرد ، فقال : « وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ » پس پا بر سر عطف فرموذ و قال : « و أرجلكم » دليل بر آنك پا ممسوح است ، نه مغسول ، در تيمّم حكم فرموذ : « فَامْسَحُوا 1508 بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ » ، و آن دو ضربست : يك رو را ، دوم دست را . سر و پا را هيچ حكم نفرموذ زيرا كى آنچ غسل است بدل آن مسح است ، و آنچ مسح - يعنى : سر و پا - آن را هيچ حكم نفرموذ ، زيرا كى مسح را بدل نيست . پس اگر پا را غسل بوذى حكم آن چنين فرموذى : فامسحوا بوجوهكم و أيديكم و أرجلكم منه . به اين دلايل واضحه و حجج لائحة ، روشن و مبرهن شذ كى پا را مسح است ، نه غسل 1509 ؛ و اين مذهب امير المؤمنين و ايمّه معصوم است - صلوات اللّه عليهم . « الى الكعبين » در كعبين هم خلاف كرده‌اند . بعضى گفته‌اند : هما النّاتيان من جانب الرّجل و هما مجتمع مفصل السّاق ( 244 ) و القدم ، يعنى : كعب آن دو استخوان است كى از دو جانب پاء مرد برداشته 1510 است و آن بندگشاست 1511 كى ميان ساق و قدم است . مصنّف كتاب گويذ : اين خلاف نصّ قرآن و لغت عربست زيرا كى خذاى - تعالى - فرموذ : « وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ » 1512 يعنى : هيچ پيغمبر نفرستاذم الّا به زبان قوم آن پيغمبر ؛ پس قرآن به زبان عرب منزل شذ ؛ و اين استخوانها كى از جانب بيرون داشته است كى آن را طايفهء « كعب » مىخوانند ، عرب آن را « منجمين » 1513 گويند ؛ و مذهب آل محمّد - صلّى اللّه عليه و آله - آنست كى « كعب » آن استخوانست كى از پشت پا برداشته است كى دوال نعل 1514 به آن مىرسذ ، و سمّى بذلك لارتفاعه ، و منه الكعبة ، يعنى : « كعب » را از آن جهت « كعب » مىخوانند كى از پشت پا برداشته است ، و « كعبه » را هم ازين جهت « كعبه » خوانند ؛ و مذهب محمّد و حسن از اصحاب ابو حنيفه اين است ؛ و چون پاء 1515 بر سر عطف بوذ و باء تبعيض در سر حكم فرموذه بوذ حكم پاء 1515 هم حكم سر بوذ ( 245 ) و بعض سر ممسوح 1516 باشذ همچنين بايذ كى بعض پاى 1517 ممسوح بوذ ، و چون چنين بوذ لازم آيذ كى كعب آن استخوان باشذ كى از پشت پاى برداشته بوذ . ابو ذر - رضي اللّه عنه - از امير المؤمنين - عليه السّلم - روايت كنذ كى وقتى 1518 ده مرد از أحبار