آورده بوذند و آن غارتى بوذ كى از مدينه برده بوذ . صحابه چون خطم را بديذند ، گفتند : يا رسول اللّه ! خطم به حج آمذه است ، بگذار تا با وى قتال كنيم . رسول گفت : هدى آورده است . مسلمانان گفتند : يا رسول اللّه ! در جاهليّت ما بر قاعدهء اسلام هدى مىآورديم و اين سنّة اهل جاهليّت نيز رعايت مىكردند . رسول - صلّى اللّه عليه و آله - در انديشه بوذ كى بايشان چكنذ ؛ جبرئيل آمذ و آيت آورد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا 1472 شَعائِرَ اللَّهِ » . عبد اللّه عبّاس گويذ : « شعائر اللّه » مناسك حج است و مشركان به حج مىآمذند و هدى مىآوردند . مسلمانان خواستند كى ايشانرا از آن منع كنند ؛ خذاى - تعالى - ايشانرا از آن منع فرموذ : « وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ » 1473 ؛ و عبد اللّه عبّاس بروايتى ديگر گفته است : « شعائر اللّه » علمهاى افراشته است كى ميان حلّ و حرم 1474 بوذ . خذاى - تعالى - نهى كرد كى آن را بمكّه نبريذ بىاحرام . حسن گويذ : مراد دين خذاست . « لا تُحِلُّوا » 1475 ( 233 ) اى : لا تستحلّوا ، يعنى : حلال مداريذ « شَعائِرَ اللَّهِ » اى : حرمات اللّه ، يعنى : آنچ خذاى - تعالى - حرام كرده است اجتناب سخط و اتّباع طاعت او را . « وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ » يعنى : قتال در ماه حرام ، و گفته‌اند : تأخير در قتال ، من قوله : « إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ » 1476 ، و اين از آن جهت فرموذ كى در جاهليّت يك سال در ماه حرام كارزار حلال مىداشتند و در يك سال حرام ، و مراد از ماه حرام درين موضع ذو القعده است ، و گفته‌اند : رجب ، و گفته‌اند : همه ماههاء حرام . « وَ لَا الْهَدْيَ » و هدى اطلاق بر شتر يا گاو يا گوسفند كنند كى بكعبه برند براى قربان . « وَ لَا الْقَلائِدَ » ابن عبّاس گويذ : قلايد قربانيها است و در جاهليّت چون از موضع خوذ به قصد حرم بيرون آمذندى هدايا را قلادها در گردن كردندى از پوست درخت حرم تا هر كس كى آن هدايا را بران صورة بديذى دانستى كى آن قرباني بكعبه مىبرند ، آن را بر خوذ حلال نداشتى و طمع قطع كردى ؛ و گفته‌اند : قلادها از پوست درختهاى مكّه در گردن قرباني مىكردند تا از عرب و غير ايشانرا أمن بوذى . خذاى ( 234 ) - تعالى - مؤمنان را ازان نهى فرموذ ، يعنى : قرباني را قلاده در گردن مكنيذ چنانك اهل جاهليّت مىكردند . « وَ لَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ » يعنى : قصد كعبه مكنيذ « يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ » طلب رزق مكنيذ بطريق تجارة « وَ رِضْواناً » خشنوذى خذاى - تعالى - بزعم ايشان . قتادة گويذ : مراد از