رسيذى ، نسبت به خداى - تعالى - كردندى ، و چون مكروهي بر ايشان وقوع يافتى و رسول را - صلّى اللّه عليه و آله - ( 176 ) فتحى و ظفرى ظاهر شذى ، گفتندى : از شوم محمّد است . بارى - تعالى - آن فتح و ظفر را كه مكروه ايشان بوذ و ايشان از شوم محمّد ميدانستند و آن خير كى ايشان به آن قايل بوذند ، بخوذ حوالت و اضافت فرموذ و گفت : « قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ » و در لفظ « فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً » اين معنى روشن است ؛ يعنى : چه بوذ اين قوم را كى فهم و دريافت سخن ندارند ؟ ! « ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ » اى محمّد ! ظفرى و فتحى و غنيمتى كى ترا ميرسذ از خذاست « وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ » و هزيمتى و مكروهي كى ترا رسيذ روز احد باختلاف قوم تو است و عصيان ايشان ترا . خطاب با رسول است و مراد امّت‌اند كى روز احد سر كوه فرو گذاشتند 1286 و بطمع گرفتار شذند ؛ و گفته‌اند : مراد از « حسنه » طاعتست و از « سيّئه » معصيت ؛ و آنك « فمن نفسك » مىخوانذ - بفتح ميم - 1287 ، آن قراءة مخالف مصاحف است و روى در كفر دارذ . « وَ أَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا » و ما ترا فرستاذه‌ايم برسالت ؛ و ذكر « رسول » تأكيدست ؛ زيرا كى « أرسلناك » دلالت مىكنذ ( 177 ) برانك او رسولست . « وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً » و كفايتست ترا گواه بر رسالت خذاى تعالى 1288 ؛ و اين اشارتست بتأييد او ترا - كى محمّدى - در معجزاتي كى بر دست تو ظاهر مىشوذ . « مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ » هر كس كى فرمان برذ رسول را فرمان برده است خذايرا ، زيرا كى او خلق را بطاعت خذاى - تعالى - دعوت مىكنذ و آن موافقت ارادة اوست ، « وَ مَنْ تَوَلَّى » و هر كس كى از طاعت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - اعراض كنذ « فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً » نفرستاذيم ترا كى نگاه‌بان ايشان باشى كى بر اعمال ايشان ترا مخافتى بوذ كى تو بران قيام نتوانى نموذ ؛ و گفته‌اند : تو حافظ نيستى بر معاصى ايشان كى واقع نشوذ . ابن عبّاس گويذ : - رضي اللّه عنه - : اين آيت منسوخ است ؛ و گفته‌اند : محكم است . « وَ يَقُولُونَ طاعَةٌ » و گويند - در حضورت - : ما مطيعيم ترا - اى محمّد ! . حسن گويذ : ايشان منافقان بوذند كى در حضور رسول خوذ را مطيع مىنموذند ؛ و تقديرش چنين است كى منّا طاعة ، يعنى : از ما فرمان بردنست . « فَإِذا بَرَزُوا » و چون ( 178 ) از نزد تو