هي بيت المقدس 591 در وقتى كى بخت نصّر 592 آن را كرد . ابن زيد 593 گويذ : آن ده بوذ كى در وقت و با آن قوم كى پيش ازين 594 ياذ كرديم از آن بيرون آمذند از ترس مرگ . كلبى گويذ : دير سايراباذ 595 بوذ . سدّى گويذ : سلماباذ 596 بوذ ؛ و گفته‌اند : دير هر قل بوذ 597 ؛ و گفته‌اند : دهى بوذ به دو فرسنگى بيت المقدس . ( 41 ) « وَ هِيَ خاوِيَةٌ » يعنى : آن ده از مردم خالي بوذ ؛ و اصل « خوا » ، « خلا » ست ، و گفته‌اند : منهدم 598 بوذ ، يعنى : بهم فرو نشسته كى بانهدام 599 از اهل خوذ خالي مانده بوذ . « عَلى عُرُوشِها » بناهاء آن و سقوف آن درهم افتاذه بوذ ، من قوله : « وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ » 600 اى يبنون ، و معنى آنست كى اعالى 601 آن فرو نشست پس ديوارها بران افتاذه بوذ ؛ و گفته‌اند : « على عروشها » اى : باقية 602 على حالها ، و « على عروشها » خبر بوذ بعد از خبر ؛ و گفته‌اند : « على عروشها » بدل بوذ از « على قرية » . « قالَ أَنَّى يُحْيِي هذِهِ اللَّهُ » گفت : چگونه زنده گردانذ خذاى - تعالى - اهل اين ده را ؟ « بَعْدَ مَوْتِها » پس از آنك ايشان مرده باشند ، و مراد او ازين گفتن آن بوذ كى بداند كى خذاى - تعالى - مرده چگونه زنده مىكنذ تا بصيرة و يقين او زيادة گردذ بطريق عين اليقين 603 ؛ و بقول 604 حسن انكار بوذ بر بعث و استبعاد آن . « فَأَماتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عامٍ » خذاى - تعالى - صذ سال او را بميرانيذ ؛ و « عام » عبارتست از سال كى آن موضوعست بر فصول اربعه ، يعنى : بر چهار 604 فصل نهاذه سه ماه فصل ربيع ، و سه فصل تابستان و سه پائيز 605 و سه ماه فصل زمستان ؛ و « عام » مشتقّ است از « عوم » ، و آن جاريست ( 42 ) در فراخي 606 و اتّساع . « ثُمَّ بَعَثَهُ » پس او را 607 زنده گردانيذ « قالَ كَمْ لَبِثْتَ » و اين سؤالست از ايّام و ليالي ، يعنى : ندا كردند او را از آسمان . قفّال گويذ : در آن زمان لا محال پيغمبر بوذه باشذ كى با وى اين خطاب فرمايذ ؛ و گفته‌اند : اين خطاب با وى كسى كرد كه بسنّ از وى بزرگتر بوذ . « قالَ لَبِثْتُ يَوْماً » عزير گفت : درنگ كردم يك روز ، و اين از آن جهت گفت كى اوّل روز بوذ كى خذاى - تعالى - او را بميرانيذ و چون او را زنده گردانيذ بعد از صذ سال آخر روز بوذ پيش از فرو رفتن آفتاب . چون نيك نظر كرد آفتاب فرو رفت . گفت : روزى درنگ كردم . باز ديگر بار 608 سوء آفتاب نگريست . هنوز آفتاب باقى بوذ . گفت 609 : « أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ » ؛ و گفته‌اند : معنى آنست كى روزى يا روزى و 609 بعضى از روزى . « قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عامٍ » يعنى . . . . . . . . . از آسمان 610 يا نبىّ 611 آن زمان گفت : بلك صذ سال 612 درنگ كردى « فَانْظُرْ 613 إِلى طَعامِكَ » بانجير و انگور