الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
731
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
( وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ - 102 / اعراف ) « 1 » ( فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا - 59 / مريم ) در آيهء اخير يعنى به زودى عذاب را خواهند ديد ، عذاب را در اين آيه از اين جهت - غىّ - ناميده است كه غيّى - سبب عذاب است و بنا بر قاعدهء ناميدن و تسميه چيزى به سبب آن است مثل اينكه گياه را رطوبت گويند ( كه رطوبت سبب رشد گياه مىشود ) . گفته شده معنايش اين است كه به زودى نتيجه و اثر غىّ و عقيدهء فاسد خود را در مىيابند و به آن مىرسند : در آيات : ( وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ - 91 / شعراء ) ( وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ - 224 / شعراء ) ( إِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُبِينٌ - 18 / قصص ) ولى در آيه : ( وَ عَصى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى - 121 / طه ) يعنى نادانى كرد . و گفته شده معنايش - خاب - است يعنى به آنچه كه خواست نرسيد و نوميد شد ، مثل سخن اين شاعر كه مىگويد : و من يغو لا يعدم على الغىّ لائما « 2 » . و نيز گفتهاند - غوى - در معنى - فسد عيشه است زندگى او به تباهى و فساد انجاميد ، چنان كه مىگويند : غوى الفصيل و غوى - مثل هوى و هوى : ديوار فرو ريخت . و آيه : ( إِنْ كانَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ - 34 / هود ) گفتهاند معنايش اين است كه بر جهالت و نادانيتان شما را عقوبت مىكند و يا اينكه به نادانى و گمراهىتان بر شما
--> ( 1 ) يعنى : شياطين برادران و هم سخنان خود را در گمراهى مىكشانند . در قرآن افراط گران و مترفين را برادران شيطان معرّفى مىكند ، مىگويد : ( إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ - 27 / اسراء ) آنها كه از فرط زيادى سرمايهها همواره اسراف كننده هستند ، در حقيقت راه شيطان كه جهالت و گمراهى است در پيش گرفتند و لذا در قرآن همواره صفت اسراف و تبذير مورد ملامت قرار گرفته حتّى در خوردن . ( 2 ) شعر از مرقش اصغر است تمام بيت چنين است : فمن يلق خيرا يحمد النّاس امره * و من يغولا يعدم على الغىّ لائما كسى كه به خيرى رسيد كارش را مردم مىستايند و آنكه مأيوس شد نوميديش و نادانيش فاقد ملامتگر نيست .