الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

690

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

است « 1 » . غَرِير : اخلاق نيكو باعتبار اينكه روشن و مشخّص است . فلان ادبر غريره و اقبل هريره : « 2 » ( حسن خلقش از او دور شد و بد خلق و كج خوى شد ) . فلان أَغَرُّ : او در كرم و بخشندگى مشهور است به اعتبار همان سپيدى پيشانى و مشخّص بودن . غُرَر : سه شب اوّل هر ماه كه هلال چون سپيدى پيشانى اسب است . غِرَار السّيف : تيزى شمشير . غرار : شير اندك . غَارَّتِ النّاقة : شير آن شتر كم شد بعد از اينكه گمان كرد شيرى در آن نبود گويى كه صاحبش را فريب داده است « 3 » .

--> ( 1 ) حديثى است كه در متون مختلف چنين نقل شده است كه : « نهى رسول اللّه ( ص ) عن بيع الغرر و هو مثل السّمك فى الماء و الطّير فى الهواء » پيامبر از خريد و فروش آنچه در خطر است مثل ماهيان در دريا و مرغان در هوا نهى فرموده است زيرا دسترسى به آنها ناميسور و با خطر و زحمت و مشقّت همراه است و اين گونه معاملات ناقص است و « لا يتمّ البيع فيه ابدا » هرگز خريد و فروش در آن تمام نيست . غرر : در معانى مختلف آمده است : 1 - برده ، 2 - شبى كه هلال ديده مىشود ، 3 - روشنى و طلوع هلال 4 - دندان سپيد پيشين 5 - متاع و جنس خوب . غرير من القوم : شرافتمند ، بخشنده و كريم ، پيشانى و هر چيزى از نور و طلوع صبح كه سپيديش ظاهر مىشود . غرّة : برج بلندى در مدينه كه مناره مسجد قبا بوده و متعلّق به فرزندان عمر و بن عوف . ( ترتيب القاموس 3 / 380 لس 5 / 15 - مقائيس اللّغه 4 / 381 - مجمع البحرين 3 / 423 ) . ( 2 ) هرير : بد اخلاقى و زشتخويى و همچنين زوزه سگ از سرما اقبل هريرة : بد اخلاق شد . ليلة الهرير : شبى معروف در جنگ صفّين كه جنگى در آن شب ميان سپاهيان امير المؤمنين ( ع ) و معاويه رخ داد . يوم الهرير : روز مخصوص در ميان عرب كه جنگ مهمّى در آن واقع شده . ( 3 ) در حديثى آمده است كه : « المؤمن غرّ كريم و الكافر خبّ لئيم » يعنى مؤمن حيله‌گر نيست و داراى كرم و حسن خلق است . و كافر حيله‌گر و مفسد است . و در خبرى آمده است كه : « كان صلّى اللّه عليه و آله يغرّ عليّا بالعلم » يعنى همانطور كه پرنده نوزاد خود را غذا مىدهد پيامبر نيز علم و دانش را به على ذرّه ذرّه و لحظه لحظه آموخت و در وصف على عليه السّلام آمده است كه : « قائد الغرّ المحجّلين » على پيشواى پاكيزگان و سپيد چهره‌گانى است كه سپيدى رويشان از نور ايمان راستى و وضو است و در حديثى از على ( ع ) است كه فرمود : « من يطع اللّه يغرّه كما يغرّ الغراب فرخه » كسى كه مطيع خداى بود خداوند او را رشد و كمال مىدهد همانگونه كه كلاغ و پرنده جوجه خود را رشد و پرورش مىدهد ( مجمع البحرين 3 / 424 لسان العرب 5 / 13 ) .