است . عُزَّى : بتى است ، در آيه : ( أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى - 19 / نجم ) اسْتَعَزَّ بفلان : وقتى است كه كسى در اثر بيمارى يا مرگ مغلوب شود ( و غرور و خودخواهيش از بين برود ) . عزب : العَازِب : كسى كه بخاطر يافتن چراگاه و گياه از نظر خانواده‌اش دور شده . عَزَبَ يَعْزُبُ و يَعْزِبُ : دور و غائب شد ، در آيات : ( لا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّةٍ - 3 / سباء ) « 1 » رجلٌ عَزَبٌ و امرأةٌ عَزَبةٌ : مرد و زن جوان و همسر ناگزيده و مجرّد . عَزَبَ عنه حلمُهُ : خوابش از او دور شد ( خوابش پريد ) . قومٌ مُعَزَّبُونَ : گروهى كه شتران خويش از دست داده‌اند . عَزَبَ طهرُها : وقتى است كه شوهرش از او دور شده ، روايت شده است : « من قرأ

--> ( 1 ) اين دو آيه كه در سوره‌هاى يونس و سباء آمده است به يكى از حقايق با شكوه حيات علمى در آينده اشاره كرده از گذشته‌هاى دور انسان براى ريزترين اشيائى كه با چشمش ديده مىشد نام ذرّه را انتخاب كرده تا جائى كه يكى از فلاسفهء يونان ، جهان را مجموعه‌اى از ذرّات تجزيه نشدنى معرّفى كرده است در زبان حكماء و شعراء هم كوچكترين شىء قابل رؤيت ذرّه است ، خداوند در دو آيه فوق عمل انسانها را به ذرّاتى كه در آسمانها از نظر و پيشگاه خداوند پنهان نخواهد ماند تشبيه مىكند و بعد مىفرمايد : حتّى نه كوچكتر از ذرّه و نه بزرگتر ( لا أَصْغَرُ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرُ - 3 / سباء ) تا بشر متوجّه شود كه موجودات و پديده‌هائى در جهان ، كوچكتر از ذرّه‌اى كه آخرين حدّ ديد اوست وجود دارد تا بينديشد ، و پى گيرى كند و پس از قرنها به دنيايى كوچكتر از ذرّات يعنى موجودات ذرّه بينى و فتونها متوجّه شود ، نه اينكه انسان دايره فكر خود را به ذرّه محدود كند و از پژوهش باز بماند ، زيرا قرآن كتاب تكامل بخش انديشهء انسانى است شعراى اسلامى نيز به حقايقى از درون ذرّات خبر داده‌اند و با تشبيهى عارفانه انسانها را به كاوش و تلاش فكرى وا داشتند ، هاتف اصفهانى مىگويد چشم دل هر ذرّه‌اى كه بشكافى * آفتابيش در ميان بينى ديگرى مىگويد : تو كم از ذرّه نه‌اى پست مشو مهر بورز * تا به خلوتگه خورشيد رسى چرخزنان پس قرآن از جهت علمى آگاهى دهنده و اشاره كننده به حقايقى است كه بشريت در حال عادى متوجّه آنها نيست و قرآن نخستين انگيزهء علوم در تاريخ جهان است .