الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
540
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
« باب عين » عبد : عُبُودِيَّة يعنى اظهار فروتنى و طاعت و فرمانبردارى ( از حقّ ) واژه - عِبَادَة - از - عبوديّة - بليغتر است ، زيرا عبادت نهايت فروتنى و طاعت است ، لذا استحقاق و شايستگى پرستش را ندارد مگر كسى كه نهايت كمال و فضيلت از اوست و او خداى تعالى است و لذا گفت : ( أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ - 40 / يوسف ) عبادت دو گونه است : 1 - عبادت قهرى و بدون اختيار . و همانست كه در واژه - سجود - يادآورى كرديم . 2 - عبادت با اختيار ، كه ويژه صاحبان نطق و سخن است كه مأمور به آن هستند مثل مفهوم آيات : ( اعْبُدُوا رَبَّكُمُ - 21 / بقره ) پروردگارتان را پرستش كنيد . ( وَ اعْبُدُوا اللَّهَ - 36 / نساء ) خدايرا بپرستيد . ولى « عَبْد » يا بندهء پرستش كنندهء خداى چنان كه گفتهاند بر چهار قسم است : اوّل - عبد و بندهاى كه به حكم شرع ، انسانى است كه خريدنش يا براى آزادى ( چنان كه در ذيل واژه - زكات - ذكر شد يكى از مصارف ماليات اسلامى آزاد كردن و خريدن بردگان براى آزادى آنهاست تا از دست استثمارگران رها شوند ) و يا فروختنش براى آزاد كردن صحيح است ، مثل آيات : ( الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ - 178 / بقره )