و در آيه : ( وَ اسْتَكْبَرَ هُوَ وَ جُنُودُهُ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ إِلَيْنا لا يُرْجَعُونَ - 39 / قصص ) ظنّ در اينجا كه با أنّ به كار رفته است كه در معنى علم و دانستن به كار مىرود ، آگاهى و خبر است بر اينكه آنها اعتقاد به عدم رجعت بسوى خدا را به صورت اعتقادى قطعى و يقينى به كار بردند هر چند كه آن باور و اعتقاد درست و محقّق نباشد . و آيه : ( يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ - 154 / آل عمران ) گمان مىكردند كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در آنچه را كه به ايشان خبر داده است راست نگفته است همچون گمان جاهليّت ، اين آيه تنبيهى و هشدارى است بر اين كه گروه منافقين در آن جنگ كه چنان پندارهاى جاهلى داشتند ، در جانب كفّار بودند . و آيه : ( وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ - 2 / حشر ) يعنى آنچنان اعتقاد داشتند كه دژها و كاخ‌ها و قلعه‌هاشان مانعى براى آنهاست و آنها را در امان نگه مىدارد كه ظنّشان در حكم يقينشان بود و بر اين معنى است آيات : ( وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لا يَعْلَمُ كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ - 22 / فصّلت ) ( وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ - 23 / فصّلت ) ( الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ - 6 / فتح ) اين آيه با آيهء قبلش تفسير مىشود كه مىگويد : ( بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ - 12 / فتح ) « 1 » . ( إِنْ نَظُنُّ إِلَّا ظَنًّا - 32 / جاثيه ) ظنّ و گمان در بسيارى از كارها ناپسند و مذموم است لذا گفت : ( وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا - 36 / يونس )

--> ( 1 ) آيات 10 و 11 / فتح است كه حال مشركين و منافقين را بيان مىدارد كه از قبل وعده فتح را باور نمىداشتند و گمان هم نمىكردند كه پيامبر و يارانش هرگز به مكّه بازگردند و اين گمان در دلهاشان آراسته شده بود لذا خداوند مىگويد : ( وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً - 12 / فتح ) شما گمان بد برديد و قومى هلاكت زده‌ايد . و آيه : ( كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً - 11 / فتح ) خداوند به اعمالى كه مىكنيد به خوبى آگاه است .