الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

437

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

كتاب ( ض ) ضبح : آيه : ( وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً - 1 / عاديات ) « 1 » ضَبْح : صداى نفس‌هاى اسب است كه تشبيهى است به - ضُبَاح يعنى صداى روباه . ضَبْح : سبك دو و سبك خيز و نيز در معنى خود دويدن هم به كار مىرود . گفته شده : ضَبْح - مثل - ضَبْع - است يعنى دويدن اسب با كشيدن كامل دست‌ها و پاها به جلو ( آنگونه دويدن را تقريب - گويند كه در فارسى كه چهار نعل دويدن ، معروف است ) . كه اسبان در دويدن دو پا را در همانجاى دو دست مىگذارند . گفته‌اند اصل - ضَبْح - سوزاندن چوب است كه دويدن اسب به آن تشبيه شده ، همانطور كه حركت سريع و زياد آن را به آتش تشبيه نمودند . ضحك : الضَّحِكُ : باز شدن و شادابى چهره و ظاهر شدن دندانها از سرور و شادى روح ، و

--> ( 1 ) گفته‌اند - عاديات - همان ستوران جنگى هستند كه با نفس‌هاى سريع و تند در حركتند از على عليه السّلام نقل شده است كه « العاديات شترانى بودند كه در جنگ بدر سواران را يارى كردند و در آن جنگ شركت داشتند » ، ( الدر المنثور / سيوطى 6 / 383 - مجمع البحرين / طريحى - 1 / 284 ) .