الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
395
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
باغشان مثل شب ، سياه شده بود چون شب را - صَرِيم - يعنى سياه مىگويند پس معنى آيه اين است كه درختان و باغ در اثر احتراق و سوختن همچون شب سياه بود . و آيه : ( إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ - 17 / قلم ) . يعنى : آنها را بچينند و بدست آورند ( سوگند خوردند همين كه صبح كردند ميوههاى باغ را بچينند ) . و آيه : ( فَتَنادَوْا مُصْبِحِينَ أَنِ اغْدُوا عَلى حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صارِمِينَ - 21 / قلم ) ( همين كه صبح كردند يكديگر را ندا دادند كه براى چيدن ميوهها به سوى باغتان برويد ) . الصَّارِم : قاطع و برنده ( كنايه از شمشير كه در اشعار به كار رفته ) . ناقةٌ مَصْرُومَةٌ : شترى است كه گوئى پستانش را بريدهاند تا شير ندهد و قوى شود . تَصَرَّمَتِ السَّنَةُ : سال تمام شد و به پايان رسيد . انْصَرَمَ الشّيءُ : بريده شد . أَصْرَمَ : حالش بد شد . صراط : الصِّرَاط : راه مستقيم « 1 » . گفت : ( وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً - 153 / انعام ) كه آن را - سراط - هم گفتهاند و
--> ( 1 ) براى راه واژههاى متعدّدى چه به صورت مفرد و چه به صورت جمع در قرآن و در زبان عربى وجود دارد مانند سبيل و سبل - طريق و طرق - منهاج و مناهج - مورد و موارد - مسلك و مسالك - معبر و معابر - مذهب و مذاهب - شرع و شوارع . تنها واژهاى كه در اين معنى مفرد است و جمع ندارد - صراط است كه اگر با صفتى يا اضافهاى به كار نرود در معنى ملازم بودن راه خير است و سى و چند بار در قرآن ذكر شده ، 34 بار با صفت مستقيم و عزيز و حميد و انعمت عليهم توصيف شده است تنها يك بار با واژه جحيم . از جمع معانى آيات مىفهميم - صراط - يك راه بيش نيست كه يا پايانش خير است و مستقيما به رضوان خداى مىرسد و يا راه مستقيمى است كه به سوى دوزخ راهبرى مىكند ، راه مستقيم هم همان است .