الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
384
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
فِي الْكِتابِ إِبْراهِيمَ إِنَّهُ كانَ صِدِّيقاً نَبِيًّا - 41 / مريم ) ( وَ أُمُّهُ صِدِّيقَةٌ - 75 / مائده ) . و گفت : ( مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ - 69 / نساء ) ، پس - صدّيقين - كسانى هستند كه در فضيلت مادون پيامبرانند و در كتاب : ( الدّريعة الى مكارم الشّريعة ) آن را بيان داشتهام . گاهى صدق و كذب در چيزى است كه در اعتقاد ثابت است و از آن نتيجه مىشود مثل : صَدَقَ ظنّى : گمانم درست است . كذب ظنّى : پندارم دروغ است . واژه صدق و كذب در كار اعضاء بدن نيز به كار مىرود ، چنان كه گفته مىشود صَدَقَ في القتال : وقتى كه كسى حقّ جنگ را به جا مىآورد و آنچه را كه شايسته است و آن طور كه واجب است كارزار مىكند . كذب فى القتال : وقتى است كه بر خلاف معنى فوق عمل كند ( وقتى كه در كارزار بىكفايتى كند ) . در آيه گفت : ( رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ - 23 / احزاب ) يعنى با كارهايى كه آشكار كردند وفاى به عهد و پيمان را به اثبات رساندند و آن را محقّق نمودند . و آيه : ( لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ - 18 / احزاب ) يعنى از كسانى كه صدق در گفتارشان هست از صدق كردارشان مىپرسد كه آگاهى و تنبيهى بر اين امر است كه اعتراف زبانى به حقّ بدون گزينش آن و بدون نيّت و قصد حقّ ، كافى نيست و سخن خداى تعالى : كه : ( لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِّ - 27 / فتح ) . ( خداوند رؤياى صادق پيامبر خويش را به حقّ و راستى ثابت كرد ) پس اين مطلب ، صدق در فعل است كه همان تحقّق يافتن و انجام شدن است يعنى خداوند رؤياى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را محقّق نمود و به انجام رساند . و بر اين اساس آيه : ( وَ الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ - 33 / زمر ) يعنى آنچه را به